islamic-sources

    1. home

    2. article

    3. خطبه غديريه

    خطبه غديريه

    Rate this post

    حضرت رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم جن جو خم غدير جي ميدان ۾ ڏنل تاريخي خطبي جو متن۽سنڌي ترجمو جيڪو خطبه غديريه جي نالي سان مشهور آهي.
    پهريون :حصو الله جي تعريف ۽ ثناء
    اَلْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذي عَلا في تَوَحُّدِهِ وَ دَنا في تَفَرُّدِهِ وَجَلَّ في سُلْطانِهِ وَعَظُمَ في اَرْكانِهِ، وَاَحاطَ بِكُلِّ شَيءٍ عِلْماً وَ هُوَ في مَكانِهِ وَ قَهَرَ جَميعَ الْخَلْقِ بِقُدْرَتِهِ وَ بُرْهانِهِ،حَميداً لَمْ يَزَلْ، مَحْموداً لايَزالُ (وَ مَجيداً لايَزولُ، وَمُبْدِئاً وَمُعيداً وَ كُلُّ أَمْرٍ إِلَيْهِ يَعُودُ( .بارِئُ الْمَسْمُوكاتِ وَداحِي الْمَدْحُوّاتِ وَجَبّارُ الْأَرَضينَ وَ السّماواتِ، قُدُّوسٌ سُبُّوحٌ، رَبُّ الْمَلائكَةِ وَالرُّوحِ، مُتَفَضِّلٌ عَلي جَميعِ مَنْ بَرَأَهُ، مُتَطَوِّلٌ عَلي جَميعِ مَنْ أَنْشَأَهُ.يَلْحَظُ كُلَّ عَيْنٍ وَالْعُيُونُ لاتَراهُ.

    سڀ ساراهون ان خدا کي جُڳائين جيڪو پنهنجي هيڪڙائي ۾ سڀ کان مٿانهون ۽ سندس اڪيلائي ۾ (پنهنجي مخلوق) جي ويجھو سندس بادشاهي۾ جلال وارو ۽ سندس (خلق جي) رڪنن ۾ عظمت وارو آهي پوري خلق قدرت ۽ حجت سان سندس قبضي هيٺ آهي، هميشه تعريف جي لائق هو ۽ رهندو (سندس بزرگي جو ڪو دنگ ناهي، هرآغاز۽انتها ان کان ۽ هر شيءِ جي موٽ ان ڏانهن ئي آهي )هوئي بلند آسمانن کي خلق ڪرڻ وارو ۽ پکڙيل زمينن کي وڇائڻ وارو ،زمين آسمان جو(تنها) حڪمران، هر عيب کان پاڪ ۽ خلق جي خاصيتن کان مٿانهون آهي. اهو ئي فرشتن ۽ روح جو پالڻهار آهي. پوري مخلوق کي پنهنجي فيض مان فيضياب ڪرڻ وارو۽ هر موجود کي عطا ڪرڻ واروهر ڏسندڙ اک کي ڏسي ٿو جڏهن ته اکيون ان کي ڏسي نه ٿيون سگھن.

    كَريمٌ حَليمٌ ذُوأَناتٍ، قَدْ وَسِعَ كُلَّ شَيءٍ رَحْمَتُهُ وَ مَنَّ عَلَيْهِمْ بِنِعْمَتِهِ. لا يَعْجَلُ بِانْتِقامِهِ، وَلايُبادِرُ إِلَيْهِمْ بِمَا اسْتَحَقُّوا مِنْ عَذابِهِ. قَدْفَهِمَ السَّرائِرَ وَ عَلِمَ الضَّمائِرَ، وَلَمْ تَخْفَ عَلَيْهِ اَلْمَكْنوناتُ ولا اشْتَبَهَتْ عَلَيْهِ الْخَفِيّاتُ. لَهُ الْإِحاطَةُ بِكُلِّ شَيءٍ، والغَلَبَةُ علي كُلِّ شَيءٍ والقُوَّةُ في كُلِّ شَئٍ والقُدْرَةُ عَلي كُلِّ شَئٍ وَلَيْسَ مِثْلَهُ شَيءٌ. وَ هُوَ مُنْشِئُ الشَّيءِ حينَ لاشَيءَ دائمٌ حَي وَقائمٌ بِالْقِسْطِ، لاإِلاهَ إِلاَّ هُوَ الْعَزيزُالْحَكيمُ.
    جَلَّ عَنْ أَنْ تُدْرِكَهُ الْأَبْصارُ وَ هُوَ يُدْرِكُ الْأَبْصارَ وَ هُوَاللَّطيفُ الْخَبيرُ. لايَلْحَقُ أَحَدٌ وَصْفَهُ مِنْ مُعايَنَةٍ، وَلايَجِدُ أَحَدٌ كَيْفَ هُوَمِنْ سِرٍ وَ عَلانِيَةٍ إِلاّ بِمادَلَّ عَزَّوَجَلَّ عَلي نَفْسِهِ.

    ٻاجهارو بردبار ۽ سهپ وارو آهي، هر شي تي هن جي رحمت ڇانيل ۽ سندس نعمت جو احسان سڀني تي آهي ،وير وٺڻ ۾ جلدي نه ٿو ڪري، ۽ عذاب جي حقدارن کي سِگھو عذاب ۾ نه ٿو وڪوڙي، رازَ سمجھڻ وارو ۽ اندر کان آگاهه آهي جنهن کان ڪا لڪل شي ڍڪيل ناهي ۽ ڪا به لڪل شي ان کان ڳجھي ناهي، هر شي تي هن جو قبضو هر شي تي سندس غلبو هر شي ۾ سندس سگھ ۽ هر شي تي سندس ئي اختيار آهي، هن جو ڪو به مٽ ناهي ،ان وقت شي کي پيدا ڪندڙ هو جڏهن ڪا به شيءِ نه هئي هميشه رهڻ وارو، زنده، جڳ کي عدل سان هلائيندڙآهي، ان کان سواءِ ڪوبه عبادت جي لائق ناهي جيڪو غلبي ۽ حڪمت وارو آهي، اکيون هن کي ڏسڻ کان هيڻيون آهن جڏهن ته هن جي هر اک تي نظر آهي محسوس نه ٿيندڙ شين کان آگاهه ۽ خبردار آهي، ڪير به سندس وصف تائين مشاهدي سان پهچي نه ٿو سگھي ،سندس ظاهري توڙي باطني ڪيفيت کان ڪو به واقف ناهي مگر اوترو جيتري هن راهنمائي ڪئي.

    وَأَشْهَدُ أَنَّهُ الله ألَّذي مَلَأَ الدَّهْرَ قُدْسُهُ، وَالَّذي يَغْشَي الْأَبَدَ نُورُهُ، وَالَّذي يُنْفِذُ أَمْرَهُ بِلامُشاوَرَةِ مُشيرٍ وَلامَعَهُ شَريكٌ في تَقْديرِهِ وَلايُعاوَنُ في تَدْبيرِهِ. صَوَّرَ مَا ابْتَدَعَ عَلي غَيْرِ مِثالٍ، وَ خَلَقَ ما خَلَقَ بِلامَعُونَةٍ مِنْ أَحَدٍ وَلا تَكَلُّفٍ وَلاَ احْتِيالٍ. أَنْشَأَها فَكانَتْ وَ بَرَأَها فَبانَتْ.

    فَهُوَالله الَّذي لا إِلاهَ إِلاَّ هُوالمُتْقِنُ الصَّنْعَةَ، اَلْحَسَنُ الصَّنيعَةِ، الْعَدْلُ الَّذي لايَجُوُر، وَالْأَكْرَمُ الَّذي تَرْجِعُ إِلَيْهِ الْأُمُورُ.
    وَأَشْهَدُ أَنَّهُ الله الَّذي تَواضَعَ كُلُّ شَيءٍ لِعَظَمَتِهِ، وَذَلَّ كُلُّ شَيءٍ لِعِزَّتِهِ، وَاسْتَسْلَمَ كُلُّ شَيءٍ لِقُدْرَتِهِ، وَخَضَعَ كُلُّ شَيءٍ لِهَيْبَتِهِ. مَلِكُ الْاَمْلاكِ وَ مُفَلِّكُ الْأَفْلاكِ وَمُسَخِّرُالشَّمْسِ وَالْقَمَرِ، كُلٌّ يَجْري لاَِجَلٍ مُسَمّي. يُكَوِّرُالَّليْلَ عَلَي النَّهارِ وَيُكَوِّرُالنَّهارَ عَلَي الَّليْلِ يَطْلُبُهُ حَثيثاً. قاصِمُ كُلِّ جَبّارٍ عَنيدٍ وَ مُهْلِكُ كُلِّ شَيْطانٍ مَريدٍ.

    آئون گواهي ٿو ڏيان ته الله اهڙو معبود آهي جنهن جي پاڪائيءَ سان ڪائنات پر آهي،سندس نور هميشه (دنيا) کي روشن رکڻ وارو آهي. سندس هر حڪم نافذ آهي بغير ان جي جو ڪنهن صلاحڪار کان صلاح وٺي، سندس تقدير ۾ ساڻس ڪوبه شريڪ ناهي۽سندس حڪمت عمليءَ ۾ڪو مدد گار نه اٿس. هن هر نڪور مخلوق جي اهڙي صورت ٺاهي جو هن جو مٽ مثال نه هو،مخلوق کي پيدا ڪيائين جڏهن ته نه سندس ڪو مددگار هو ۽ نه ڪنهن تڪلف ( دشواري برداشت ڪرڻ جي ) ۽ حيلي جي محتاجي هيس. هي سنسار سندس ايجاد سان ئي موجود ۽ سندس پيدا ڪرڻ سان ئي پائدار آهي.

    بس الله ئي آهي جنهن کانسواءِ ڪو معبود ناهي.ان جي خلقت تمام مضبوط ۽ سندس ٺاهيل جهان سهڻو آهي. اهڙو عادل آهي جنهن لاءِ ظلم جوسوچي به نه ٿو سگھجي، اهڙو ته ٻاجھارو آهي جو هر شي جي موٽ ان ڏانهن ئي ٿئي ٿي، ۽ آئون گواهي ٿو ڏيان ته هو اهڙو معبود آهي جو جنهن جي وڏائي جي سامهون هر شي جهڪيل،سندس عزت جي آڏو هر شي ڪريل،سندس قدرت جو مقابلي ۾ هر شي نميل ۽ سندس هيبت اڳيان هر شي نوڙيل نظر ٿي اچي، حڪومتن جو بادشاهه فلڪن کي چرخائيندڙ سج ۽ چنڊ کي هلائيندڙ آهي جيڪي پنهنجي پنهنجي معين مدت تائين هلندا رهندا،هن رات کي ڏينهن ۽ ان جي پٺيان تيزي سان ايندڙ ڏينهن کي هڪٻئي سان لپيٽي رکيو آهي. هر نافرمان ظالم کي ختم ۽ هر تڙيل شيطان کي هلاڪ ڪرڻ وارو آهي.

    لَمْ يَكُنْ لَهُ ضِدٌّ وَلا مَعَهُ نِدٌّ أَحَدٌ صَمَدٌ لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفْواً أَحَدٌ. إلاهٌ واحِدٌ وَرَبٌّ ماجِدٌ يَشاءُ فَيُمْضي، وَيُريدُ فَيَقْضي، وَيَعْلَمُ فَيُحْصي، وَيُميتُ وَيُحْيي، وَيُفْقِرُ وَيُغْني، وَيُضْحِكُ وَيُبْكي، (وَيُدْني وَ يُقْصي) وَيَمْنَعُ وَ يُعْطي، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، بِيَدِهِ الْخَيْرُ وَ هُوَ عَلي كُلِّ شَيءٍ قَديرٌ.

    يُولِجُ الَّليْلَ فِي النَّهارِ وَيُولِجُ النَّهارَ في الَّليْلِ، لاإِلاهَ إِلاّهُوَالْعَزيزُ الْغَفّارُ. مُسْتَجيبُ الدُّعاءِ وَمُجْزِلُ الْعَطاءِ، مُحْصِي الْأَنْفاسِ وَ رَبُّ الْجِنَّةِ وَالنّاسِ، الَّذي لايُشْكِلُ عَلَيْهِ شَيءٌ، وَ لايُضجِرُهُ صُراخُ الْمُسْتَصْرِخينَ وَلايُبْرِمُهُ إِلْحاحُ الْمُلِحّينَ.اَلْعاصِمُ لِلصّالِحينَ، وَالْمُوَفِّقُ لِلْمُفْلِحينَ، وَ مَوْلَي الْمُؤْمِنينَ وَرَبُّ الْعالَمينَ. الَّذِي اسْتَحَقَّ مِنْ كُلِّ مَنْ خَلَقَ أَنْ يَشْكُرَهُ وَيَحْمَدَهُ (عَلي كُلِّ حالٍ).

    نه هن جو مد مقابل آهي ۽ نه ساڻس گڏ ڪو مثل اٿس،هو اڪيلو آهي جنهن ڪنهن کي ڄڻيو آهي نه ئي (پاڻ) ڄائو آهي.نه ئي ڪو ڪفو اٿس. هو اڪيلو معبود ۽ پالڻهار آهي ،جيڪو چاهي ٿو ان کي پورو ڪري ٿو،ارادو ڪري ٿو ته ان جو حڪم ٿو ڪري ،ڄاڻي پوءِ ڳڻي ٿو،ماري به ٿو، جياري به ٿو، محتاج ڪري ٿو ته شاهوڪار به ڪري ٿو، کلائي ٿو۽ روئاري به ٿو،روڪي به ٿو ۽ عطا به ڪري ٿو، بادشاهي ۽ تعريف ان جي لاءِ ئي آهي،تمام ڀلايون ان وٽ ئي آهن هر شي تي اختيار رکندڙ آهي.

    رات کي ڏينهن۽ ڏينهن کي رات ۾ تبديل ڪري ٿو. ڪوبه عبادت جي لائق ناهي، سواءِ ان عزيز۽بخشڻهار جي. دعا قبول ڪندڙ،(پنهنجي) بخشش کي وڌائيندڙ ، هر دم دم کي شمار ڪندڙ جنن ۽ انسانن جو پالڻهار آهي جنهن لاءِ ڪابه شي رڪارٽ نه ٿي بڻجي، نه دانهون ڪندڙن جي دانهن کيس رنجائي ٿي. نه ئي اصرار ڪندڙن جو اصرار کيس ٿڪائي ٿو ،نيڪن جو نگھبان، ڪاميابي جي رستي تي هلڻ وارن جو مدد گار،مومنن جو مولا ۽ جهانن جو پالڻهار آهي. هو هر حال ۾ لائق آهي جو مخلوق سندس شڪر ۽ ساراهه ڪن.

    أَحْمَدُهُ كَثيراً وَأَشْكُرُهُ دائماً عَلَي السَّرّاءِ والضَّرّاءِ وَالشِّدَّةِ وَالرَّخاءِ، وَأُومِنُ بِهِ و بِمَلائكَتِهِ وكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ. أَسْمَعُ لاَِمْرِهِ وَاُطيعُ وَأُبادِرُ إِلي كُلِّ مايَرْضاهُ وَأَسْتَسْلِمُ لِماقَضاهُ، رَغْبَة ََ في طاعَتِهِ وَ خَوْفاً مِنْ عُقُوبَتِهِ، لاَِنَّهُ الله الَّذي لايُؤْمَنُ مَكْرُهُ وَلايُخافُ جَورُهُ.

    سندس تمام گھڻي ساراهه ۽شڪر ٿو ڪيان هرسک،ڏک ۽ تڪليف ۽ آساني تي.ايمان رکان ٿو الله،سندس ملائڪن ۽ رسولن تي،سندس فرمان ٻڌي ان جي پيروي ٿو ڪيان، هر انهيءَ ڪم ڏانهن تيزي سان وڌان ٿو جنهن ۾ هو راضي آهي، ۽ سندس هر فيصلي جي سامهون سر ٿو جھڪايان. سندس اطاعت جي شوق۽ سندس عقاب جي خوف ۾، ڇاڪاڻ ته هو اهڙو خدا آهي جنهن جي حيلي کان ڪو امان ۾ نه ٿو رهي سگھي،۽ جنهن جي ظلم کان ڪو ڊپ ناهي.

    ٻيو حصو :هڪ اهم مقصد لاءِ خدائي حڪم
    وَأُقِرُّلَهُ عَلي نَفْسي بِالْعُبُودِيَّةِ وَ أَشْهَدُ لَهُ بِالرُّبُوبِيَّةِ، وَأُؤَدّي ما أَوْحي بِهِ إِلَي حَذَراً مِنْ أَنْ لا أَفْعَلَ فَتَحِلَّ بي مِنْهُ قارِعَةٌ لايَدْفَعُها عَنّي أَحَدٌ وَإِنْ عَظُمَتْ حيلَتُهُ وَصَفَتْ خُلَّتُهُ.

    – لاإِلاهَ إِلاَّهُوَ – لاَِنَّهُ قَدْأَعْلَمَني أَنِّي إِنْ لَمْ أُبَلِّغْ ما أَنْزَلَ إِلَي (في حَقِّ عَلِي) فَما بَلَّغْتُ رِسالَتَهُ، وَقَدْ ضَمِنَ لي تَبارَكَ وَتَعالَي الْعِصْمَةَ (مِنَ النّاسِ) وَ هُوَالله الْكافِي الْكَريمُ.

    پنهنجي مٿان سندس عبوديت (جي حق) جو اقرار ٿو ڪيان،سندس ربوبيت جي گواهي ٿو ڏيان ۽ جيڪو پيغام مون ڏانهن وحي ذريعي موڪليو اٿس ان کي پورو ٿو ڪيان ته متان اهڙو قهر ڪڙڪي جنهن کي مون کان ڪير روڪي به نه سگھي. جيتوڻيڪ سندس وس وڏو۽ (مون سان سندس)دوستي سچي هجي.

    ان کان سواءِ ڪو عبادت جي لائق ناهي، ڇاڪاڻ ته هن مون کي اهو حڪم ڏنو اٿس ته سندس طرفان (علي جي باري ۾) جيڪو حڪم مون تي نازل ٿيو آهي ان کي نه پهچائيم ته جهڙوڪ پنهنجي رسالت کي ئي نه پهچايو اٿم، ۽ ماڻهن جي شر کان منهنجي حفاظت جو ذمو پاڻ کنيو اٿس ۽ اهو ئي الله (مون لاءِ) ڪافي ۽ ٻاجھارو آهي.

    فَأَوْحي إِلَي: (بِسْمِ الله الرَّحْمانِ الرَّحيمِ، يا أَيُهَاالرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ – في عَلِي يَعْني فِي الْخِلاَفَةِ لِعَلِي بْنِ أَبي طالِبٍ – وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَالله يَعْصِمُكَ مِنَ النّاسِ).

    مَعاشِرَالنّاسِ، ما قَصَّرْتُ في تَبْليغِ ما أَنْزَلَ الله تَعالي إِلَي، وَ أَنَا أُبَيِّنُ لَكُمْ سَبَبَ هذِهِ الْآيَةِ: إِنَّ جَبْرئيلَ هَبَطَ إِلَي مِراراً ثَلاثاً يَأْمُرُني عَنِ السَّلامِ رَبّي – وَ هُوالسَّلامُ – أَنْ أَقُومَ في هذَا الْمَشْهَدِ فَأُعْلِمَ كُلَّ أَبْيَضَ وَأَسْوَدَ: أَنَّ عَلِي بْنَ أَبي طالِبٍ أَخي وَ وَصِيّي وَ خَليفَتي (عَلي أُمَّتي) وَالْإِمامُ مِنْ بَعْدي، الَّذي مَحَلُّهُ مِنّي مَحَلُّ هارُونَ مِنْ مُوسي إِلاَّ أَنَّهُ لانَبِي بَعْدي وَهُوَ وَلِيُّكُمْ بَعْدَالله وَ رَسُولِهِ وَقَدْ أَنْزَلَ الله تَبارَكَ وَ تَعالي عَلَي بِذالِكَ آيَةً مِنْ كِتابِهِ (هِي): (إِنَّما وَلِيُّكُمُ الله وَ رَسُولُهُ وَالَّذينَ آمَنُواالَّذينَ يُقيمُونَ الصَّلاةَ وَيُؤْتونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ راكِعُونَ)، وَ عَلِي بْنُ أَبي طالِبٍ الَّذي أَقامَ الصَّلاةَ وَ آتَي الزَّكاةَ وَهُوَ راكِعٌ يُريدُالله عَزَّوَجَلَّ في كُلِّ حالٍ.

    بس هن مون ڏانهن هيءَ وحي ڪئي اٿس ته الله جي نالي سان شروع جيڪو ڪهل ڪندڙ مهربان آهي، اي ! (اسان جا موڪليل) رسول جيڪو ڪجھ تو ڏانهن تنهنجي پالڻهار طرفان (علي) جي باري ۾( يعني علي جي خلافت جي باري ۾ ) نازل ٿي چڪو آهي. سڀني ماڻهن تائين پهچائي ۽ جيڪڏهن نه پهچايئي ته ڄڻ رسالت جو ڪو پيغام نه پهچايئي، ۽ خدا ماڻهن جي شر کان تون کي پناهه ۾ رکندو.

    اي انسانو! جيڪو به حڪم خدا جي طرفان مون تي نازل ٿيو مون ان کي پهچائڻ ۾ ڪا به ڪوتاهي نه ڪئي آهي.۽ هاڻ آئون هن آيت جي نازل ٿيڻ جو سبب ٿو ٻڌايان .

    جبرائيل مون تي ٽي ڀيرا منهنجي پالڻهار طرفان جيڪو پاڻ سلام آهي سلام ۽ هيءُ حڪم کڻي نازل ٿيو ته آءُ هن ميڙ ۾ بيهي ڪري هر اڇي ۽ ڪاري کي آگاهه ڪريان ته: علي ابن ابي طالب جيڪو منهنجو ڀاءُ منهنجو وصيءُ ۽ امت مٿان منهنجو خليفو۽ مون کان بعد امام آهي.اهو(علي)جنهن جو مقام مون وٽ اهو ئي آهي جيڪو هارون جو موسى وٽ هو سواءِ ان جي جو مون کان بعد ڪو نبي نه ايندو ته: هو (علي ) الله ۽ سندس رسول کان بعد توهان جو سرپرست آهي.ان سلسي ۾ الله تعالى پنهنجي ڪتاب جي هيءَ آيت مون تي نازل ڪئي : اوهان جو سرپرست فقط الله،ان جو رسول۽ اهي ايمان وارا انسان آهن جيڪي نماز قائم ڪن۽ حالت رڪوع ۾ زڪات ڏين ٿا. آهي

    علي بن ابي طالب اهو شخص آهي جنهن نماز قائم ڪئي ۽ رڪوع جي حالت ۾ زڪات ڏنائين ۽ هر حال ۾ خدا کي ئي چاهيندڙ آهي

    وَسَأَلْتُ جَبْرَئيلَ أَنْ يَسْتَعْفِي لِي (السَّلامَ) عَنْ تَبْليغِ ذالِكَ إِليْكُمْ – أَيُّهَاالنّاسُ – لِعِلْمي بِقِلَّةِ الْمُتَّقينَ وَكَثْرَةِ الْمُنافِقينَ وَإِدغالِ اللّائمينَ وَ حِيَلِ الْمُسْتَهْزِئينَ بِالْإِسْلامِ، الَّذينَ وَصَفَهُمُ الله في كِتابِهِ بِأَنَّهُمْ يَقُولُونَ بِأَلْسِنَتِهِمْ مالَيْسَ في قُلوبِهِمْ، وَيَحْسَبُونَهُ هَيِّناً وَ هُوَ عِنْدَالله عَظيمٌ.

    وَكَثْرَةِ أَذاهُمْ لي غَيْرَ مَرَّةٍ حَتّي سَمَّوني أُذُناً وَ زَعَمُوا أَنِّي كَذالِكَ لِكَثْرَةِ مُلازَمَتِهِ إِيّي وَ إِقْبالي عَلَيْهِ (وَ هَواهُ وَ قَبُولِهِ مِنِّي) حَتّي أَنْزَلَ الله عَزَّوَجَلَّ في ذالِكَ (وَ مِنْهُمُ الَّذينَ يُؤْذونَ النَّبِي وَ يَقولونَ هُوَ أُذُنٌ، قُلْ أُذُنُ – (عَلَي الَّذينَ يَزْعُمونَ أَنَّهُ أُذُنٌ) – خَيْرٍ لَكُمْ، يُؤْمِنُ بِالله وَ يُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنينَ) الآيَةُ.

    مون جبرائيل کي اهو چيو ته الله تعالى کان ان مقرري کان معافيءَ جي درخواست ڪر،ڇاڪاڻ ته مون کي پرهيزگارن جي گھٽتائي، منافقن جي گھڻائي، ڦٽڪار ڪندڙن جي دغا بازي ۽ اسلام جو مذاق اڏائيندڙن جي حيلن جو علم اٿم. اهي جن جي خاصيت خالق ڪائنات قرآن ۾ هن ريت ٻڌائي آهي “جيڪو زبان سان چون ٿا سو سندن دلين ۾ ڪونه اٿن ۽ ان کي هلڪو ٿا سمجھن جڏهن ته خدا وٽ اهو وڏو (ڏوهه) آهي” ۽ مون کي اها به خبر آهي انهن ڪيترائي ڀيرا مون کي ايذاء ڏنا، ۽ مون کي “اُذن” (يعني هر ڪنهن جي ڳالهه کي ڌيان سان ٻڌڻ وارو) سڏڻ لڳا. سندن اهو گمان ان ڪري هو ته علي هر وقت مون سان گڏ هوندوآهي ۽ آئون علي سان ڀلو پيش ايندو آهيان، ( ۽علي جو لاڙو مون ڏانهن هوندوآهي ۽ منهنجي هر ڳالهه کي قبول ڪندو آهي ) ايستائين جو الله سائين ان سلسلي ۾ هي آيت نازل ڪئي “۽ انهن مان ڪجھ اهڙا به آهن جيڪي خدا جي پيغمبرن کي ايذاء رسائين ٿا ۽ اهو چون ٿا ته هو هر ڪنهن جي ڳالهه ڌيان سان ٻڌڻ وارو آهي (اهڙو گمان ڪرڻ وارن جي مخالفت ڪندي) توهان لاءِ بهتر آهي هو خدا تي ايمان ٿو رکي ۽ مومنن جي تصديق ٿو ڪري ”.

    وَلَوْشِئْتُ أَنْ أُسَمِّي الْقائلينَ بِذالِكَ بِأَسْمائهِمْ لَسَمَّيْتُ وَأَنْ أُوْمِئَ إِلَيْهِمْ بِأَعْيانِهِمْ لَأَوْمَأْتُ وَأَنْ أَدُلَّ عَلَيْهِمُ لَدَلَلْتُ، وَلكِنِّي وَالله في أُمورِهمْ قَدْ تَكَرَّمْتُ. وَكُلُّ ذالِكَ لايَرْضَي الله مِنّي إِلاّ أَنْ أُبَلِّغَ ما أَنْزَلَ الله إِلَي (في حَقِّ عَلِي)، ثُمَّ تلا: (يا أَيُّهَاالرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ – في حَقِّ عَلِي – وَ انْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَالله يَعْصِمُكَ مِنَ النّاسِ)

    ۽جيڪڏهن چاهيان ته اهڙا الزام هڻڻ وارن جا نالا وٺي پڪاريان يا انهن ڏانهن اشارو ڪيان يا ماڻهن کي انهن جو ڏس پتو ڏيان ته اهو سڀ ڪجھ ڪري پئي سگھيس، پر خدا جو قسم انهن جي اهڙن (ڪڌن) ڪم جي سلسلي ۾ ڏاڍو عزت سان پيش آيس تنهن هوندي به الله تعالى تيستائين مون کان راضي نه ٿيندو جيستائين (علي جي حق ۾ ) جيڪو حڪم نازل ڪيو اٿس نه پهچايان پوءِ پاڻ سڳورن ص (آيت تبليغ) جي تلاوت ڪيائون.

    “اي اسان جا موڪليل رسول! جيڪو ڪجھ تو ڏانهن تنهنجي پالڻهار جي طرفان (علي) جي باري ۾ نازل ٿي چڪو آهي سو ماڻهن تائين پهچاءِ ۽ جيڪڏهن نه پهچايئي ته رسالت جو ڪو پيغام ئي نه پهچايئي، ۽ خدا ماڻهن جي شر کان توکي پناهه ۾ رکندو.

    ٽيون حصو : ٻارنهن امامن جي امامت ۽ ولايت جو دستوري اعلان
    فَاعْلَمُوا مَعاشِرَ النّاسِ (ذالِكَ فيهِ وَافْهَموهُ وَاعْلَمُوا) أَنَّ الله قَدْ نَصَبَهُ لَكُمْ وَلِيّاً وَإِماماً فَرَضَ طاعَتَهُ عَلَي الْمُهاجِرينَ وَالْأَنْصارِ وَ عَلَي التّابِعينَ لَهُمْ بِإِحْسانٍ، وَ عَلَي الْبادي وَالْحاضِرِ، وَ عَلَي الْعَجَمِي وَالْعَرَبي، وَالْحُرِّ وَالْمَمْلوكِ وَالصَّغيرِ وَالْكَبيرِ، وَ عَلَي الْأَبْيَضِ وَالأَسْوَدِ، وَ عَلي كُلِّ مُوَحِّدٍ.

    ماضٍ حُكْمُهُ، جازٍ قَوْلُهُ، نافِذٌ أَمْرُهُ، مَلْعونٌ مَنْ خالَفَهُ، مَرْحومٌ مَنْ تَبِعَهُ وَ صَدَّقَهُ، فَقَدْ غَفَرَالله لَهُ وَلِمَنْ سَمِعَ مِنْهُ وَ أَطاعَ لَهُ

    مَعاشِرَالنّاسِ، إِنَّهُ آخِرُ مَقامٍ أَقُومُهُ في هذا الْمَشْهَدِ، فَاسْمَعوا وَ أَطيعوا وَانْقادوا لاَِمْرِ(الله) رَبِّكُمْ، فَإِنَّ الله عَزَّوَجَلَّ هُوَ مَوْلاكُمْ وَإِلاهُكُمْ، ثُمَّ مِنْ دونِهِ رَسولُهُ وَنَبِيُهُ الُْمخاطِبُ لَكُمْ، ثُمَّ مِنْ بَعْدي عَلي وَلِيُّكُمْ وَ إِمامُكُمْ بِأَمْرِالله رَبِّكُمْ، ثُمَّ الْإِمامَةُ في ذُرِّيَّتي مِنْ وُلْدِهِ إِلي يَوْمٍ تَلْقَوْنَ الله وَرَسولَهُ.

    اي انسانو! (هي آيت ان (علي) جي باري ۾ آهي ان کي سمجھو ۽ ڄاڻو) ۽ آگاهه رهو ته الله تعالى هن کي توهان لاءِ سرپرست ۽ امام ڪري مقرر ڪيو اٿس جنهن جي پيروي تمام مهاجرين انصار ۽ نيڪي جي ڪمن ۾انهن جي پيروڪارن، هرڳوٺاڻي ۽ شهري ،عجم۽ عرب، آزاد ۽ غلام اڇي ۽ ڪاري ۽ هر توحيد پرست تي فرض ڪئي اٿس.

    جنهن جو حڪم دائمي جنهن جي گفتار پوري ٿيڻ واري ۽ جنهن جي امر جي اطاعت ڪئي وڃي ٿي، هن جو مخالف لعنتي۽سندس پيروي ۽ تصديق ڪندڙ تي رحمت ٿيندي،الله تعالى کيس ۽ سندس ڳالهه ٻڌڻ وارن ۽ پيروي ڪرڻ وارن کي بخش ڪيو آهي.

    اي انسانو! هي آخري ڀيرو آهي جو هن مقام تي بيهان پيو ته پوءِ ٻڌو ،پيروي ڪيو ۽ الله تعالى جي حڪم آڏو جھڪي پئو. ڇاڪاڻ ته الله تعالى ئي توهان جو سرپرست ۽ معبود آهي ۽ ان کانپوءِ توهان جو سرپرست سندس رسول ۽ نبي آهي جيڪو توهان سان ڳالهائي رهيو آهي ۽ مون کان پوءِ علي توهان جو سرپرست ۽ توهان جي پالڻهار،خدا جي حڪم سان توهان جو امام آهي ۽ پوءِ اها امامت علي جي اولاد مان منهنجي نسل ۾ ان ڏينهن (قيامت جي ڏينهن) تائين باقي رهندي جڏهن توهان سڀئي الله ۽ ان جي رسول سامهون حاضر ٿيندئو.

    لاحَلالَ إِلاّ ما أَحَلَّهُ الله وَ رَسُولُهُ وَهُمْ، وَلاحَرامَ إِلاّ ما حَرَّمَهُ الله (عَلَيْكُمْ) وَ رَسُولُهُ وَ هُمْ، وَالله عَزَّوَجَلَّ عَرَّفَنِي الْحَلالَ وَالْحَرامَ وَأَنَا أَفْضَيْتُ بِما عَلَّمَني رَبِّي مِنْ كِتابِهِ وَحَلالِهِ وَ حَرامِهِ إِلَيْهِ.

    مَعاشِرَالنّاسِ، علي (فَضِّلُوهُ). مامِنْ عِلْمٍ إِلاَّ وَقَدْ أَحْصاهُ الله فِي، وَ كُلُّ عِلْمٍ عُلِّمْتُ فَقَدْ أَحْصَيْتُهُ في إِمامِ الْمُتَّقينَ، وَما مِنْ عِلْمٍ إِلاّ وَقَدْ عَلَّمْتُهُ عَلِيّاً، وَ هُوَ الْإِمامُ الْمُبينُ (الَّذي ذَكَرَهُ الله في سُورَةِ يس: (وَ كُلَّ شَيءٍ أَحْصَيْناهُ في إِمامٍ مُبينٍ).

    مَعاشِرَالنَّاسِ، لاتَضِلُّوا عَنْهُ وَلاتَنْفِرُوا مِنْهُ، وَلاتَسْتَنْكِفُوا عَنْ وِلايَتِهِ، فَهُوَالَّذي يَهدي إِلَي الْحَقِّ وَيَعْمَلُ بِهِ، وَيُزْهِقُ الْباطِلَ وَيَنْهي عَنْهُ، وَلاتَأْخُذُهُ فِي الله لَوْمَةُ لائِمٍ. أَوَّلُ مَنْ آمَنَ بِالله وَ رَسُولِهِ (لَمْ يَسْبِقْهُ إِلَي الْايمانِ بي أَحَدٌ)، وَالَّذي فَدي رَسُولَ الله بِنَفْسِهِ، وَالَّذي كانَ مَعَ رَسُولِ الله وَلا أَحَدَ يَعْبُدُالله مَعَ رَسُولِهِ مِنَ الرِّجالِ غَيْرُهُ(أَوَّلُ النّاسِ صَلاةً وَ أَوَّلُ مَنْ عَبَدَالله مَعي. أَمَرْتُهُ عَنِ الله أَنْ يَنامَ في مَضْجَعي، فَفَعَلَ فادِياً لي بِنَفْسِهِ).

    هر اها شي حلال آهي جنهن کي الله ان جي رسول ۽ آئمہ حلال ڪن ۽ هر اها شي حرام آهي جنهن کي الله ۽ انجو رسول ۽ آئمه حرام ڪن. الله تعالى حلال ۽ حرام کي منهنجي لاءِ بيان ڪري ڇڏيو آهي ۽ منهنجي پالڻهار سندس ڪتاب مان ۽ سندس طرفان حلال ۽ حرام ڪيل شين مان جن جي مون کي تعليم ڏني اٿس آئون ان کي علي جي حوالي ڪري چڪو آهيان.

    اي انسانو! ان علي کي سڀ کان بر تر سمجھو (ڇاڪاڻ ته) ڪوبه علم اهڙو ناهي جيڪو الله مون کي عطا نه ڪيو آهي ۽ مون کي جيڪو به علم عطا ڪيو اٿس سو مون پرهيزگارن جي پيشوا کي عطا ڪيو آهي ۽ ڪائنات جو هر علم مون علي کي سيکاريو آهي ۽ هي (علي) اهو امام مبين آهي جنهن جو ذڪر الله تعالى سوره ياسين (جي هن آيت) ۾ ڪيو آهي ته اسان هر شي جو علم امام مبين کي عطا ڪيو آهي.

    اي انسانو! علي کان نه هٽجو ان کي نه ڇڏجو ۽ سندس سرپرستي کان منهن نه موڙجو. اهو ئي توهان کي حق ڏانهن هدايت ٿو ڪري ۽ پاڻ به ان تي عمل ٿو ڪري ۽ باطل کي مٽائي ٿو ۽ ان کان روڪي ٿو الله جي راهه ۾ کيس ڪنهن ڦٽڪار ڪندڙ جي ڦٽڪار روڪي نه ٿي سگھي. هو پهريون اهو شخص آهي جنهن الله ۽ سندس رسول تي ايمان آندو (مون تي ايمان آڻڻ ۾ ڪنهن هن کان اڳرائي نه ڪئي ) اهوئي آهي جنهن پنهنجي جان کي الله جي رسول مٿان قربان ڪيو ۽ ساڻس گڏهوندو هو ۽ ان کانسواءِ الله جي رسول سان گڏ ڪو به شخص عبادت ڪرڻ واو نه هو(سڀ کان پهريون نمازي ۽ مون سان سڀني کان پهرين الله جي عبادت ڪرڻ واروآهي ) مون الله جي طرفان هن کي حڪم ڪيو هو ته (هجرت واري رات) منهنجي بستر تي سمهي ۽ هن به منهنجي حڪم کي دل سان قبوليو ته سندس جان مون تان قربان ڪري منهنجي بستر تي ستو.

    مَعاشِرَالنّاسِ، فَضِّلُوهُ فَقَدْ فَضَّلَهُ الله، وَاقْبَلُوهُ فَقَدْ نَصَبَهُ الله.مَعاشِرَالنّاسِ، إِنَّهُ إِمامٌ مِنَ الله، وَلَنْ يَتُوبَ الله عَلي أَحَدٍ أَنْكَرَ وِلايَتَهُ وَلَنْ يَغْفِرَ لَهُ، حَتْماً عَلَي الله أَنْ يَفْعَلَ ذالِكَ بِمَنْ خالَفَ أَمْرَهُ وَأَنْ يُعَذِّبَهُ عَذاباً نُكْراً أَبَدَا الْآبادِ وَ دَهْرَ الدُّهورِ. فَاحْذَرُوا أَنْ تُخالِفوهُ. فَتَصْلُوا ناراً وَقودُهَا النَّاسُ وَالْحِجارَةُ أُعِدَّتْ لِلْكافِرينَ

    اي انسانو! هن کي سڀني کان وڌيڪ فضيلت وارو سمجھو ڇاڪاڻ ته الله تعالى هن کي ئي فضيلت ڏني آهي ۽ هن جي اڳواڻي کي قبول ڪيو (ڇاڪاڻ ته ) الله هن کي ئي مقرر ڪيو آهي.

    اي انسانو! هو خدا جي طرفان امام آهي ۽ الله هن جي ولايت جي منڪرجي توبه قبول نه ڪندو ۽ ان کي بخش نه ڪندو. خدا جو اهو يقيني فيصلو آهي ته جيڪو سندس حڪم جي مخالفت ڪري ان سان ائين ئي ڪري ۽ هن کي هميشه هميشه جي لاءِ دردناڪ عذاب ۾ وڪوڙِ ڇڏي ، علي (ع ) جي مخالفت کان بچو نه ته اهڙي آڙاهه ۾ اڇلايا ويندو جنهن جو ٻارڻ انسان ۽ پٿر هوندا، هي اهو آڙاهه آهي جيڪو ڪافرن لاءِ ٺاهيو ويو آهي.

    مَعاشِرَالنّاسِ، بي – وَالله – بَشَّرَالْأَوَّلُونَ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالْمُرْسَلينَ، وَأَنَا – (وَالله) – خاتَمُ الْأَنْبِياءِ وَالْمُرْسَلينَ والْحُجَّةُ عَلي جَميعِ الَْمخْلوقينَ مِنْ أَهْلِ السَّماواتِ وَالْأَرَضينَ. فَمَنْ شَكَّ في ذالِكَ فَقَدْ كَفَرَ كُفْرَ الْجاهِلِيَّةِ الْأُولي وَ مَنْ شَكَّ في شَيءٍ مِنْ قَوْلي هذا فَقَدْ شَكَّ في كُلِّ ما أُنْزِلَ إِلَي، وَمَنْ شَكَّ في واحِدٍ مِنَ الْأَئمَّةِ فَقَدْ شَكَّ فِي الْكُلِّ مِنْهُمْ، وَالشَاكُّ فينا فِي النّارِ.

    مَعاشِرَالنّاسِ، حَبانِي الله عَزَّوَجَلَّ بِهذِهِ الْفَضيلَةِ مَنّاً مِنْهُ عَلَي وَ إِحْساناً مِنْهُ إِلَي وَلا إِلاهَ إِلاّهُوَ، أَلا لَهُ الْحَمْدُ مِنِّي أَبَدَ الْآبِدينَ وَدَهْرَالدّاهِرينَ وَ عَلي كُلِّ حالٍ.

    اي انسانو! خدا جو قسم! گذريل نبين ۽ رسولن منهنجي اچڻ جي خوشخبري ڏني هئي ۽ خدا جو قسم آئون نبين ۽ رسولن جي سلسلي جي آخري ڪڙي ۽ پوري آسماني ۽ زميني مخلوق تي حجت آهيان ۽ جنهن به ان ڳالهه ۾ شڪ ڪيو ته ان جاهليت واري زماني وارو ڪفر اختيار ڪيو، ۽ جنهن منهنجي هن گفتار ۾ شڪ ڪيو ڄڻ منهنجي پوري رسالت واري پيغامن ۾ شڪ ڪيائين ۽ جنهن (ٻارنهن ) امامن مان ڪنهن به هڪ جي امامت ۾ شڪ ڪيو ته جهڙوڪ سڀني جي امامت ۾ شڪ ڪيائين ۽ اسان جي باري ۾شڪ ڪندڙ جو ٺڪاڻو جهنم آهي.

    اي انسانو! الله تعالى پنهنجي احسان سان مون کي اها فضيلت عطا ڪئي آهي،۽ ڪو عبادت جي لائق ناهي سواءِ الله جي . آئون هميشه هميشه ۽ هر حال ۾ ان جي ساراهه ڪرڻ ۾ مصروف آهيان.

    مَعاشِرَالنّاسِ، فَضِّلُوا عَلِيّاً فَإِنَّهُ أَفْضَلُ النَّاسِ بَعْدي مِنْ ذَكَرٍ و أُنْثي ما أَنْزَلَ الله الرِّزْقَ وَبَقِي الْخَلْقُ.مَلْعُونٌ مَلْعُونٌ، مَغْضُوبٌ مَغْضُوبٌ مَنْ رَدَّ عَلَي قَوْلي هذا وَلَمْ يُوافِقْهُ.أَلا إِنَّ جَبْرئيلَ خَبَّرني عَنِ الله تَعالي بِذالِكَ وَيَقُولُ: «مَنْ عادي عَلِيّاً وَلَمْ يَتَوَلَّهُ فَعَلَيْهِ لَعْنَتي وَ غَضَبي»، (وَ لْتَنْظُرْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ لِغَدٍ وَاتَّقُوالله – أَنْ تُخالِفُوهُ فَتَزِلَّ قَدَمٌ بَعْدَ ثُبُوتِها – إِنَّ الله خَبيرٌ بِما تَعْمَلُونَ) مَعاشِرَ النَّاسِ، إِنَّهُ جَنْبُ الله الَّذي ذَكَرَ في كِتابِهِ العَزيزِ، فَقالَ تعالي (مُخْبِراً عَمَّنْ يُخالِفُهُ): (أَنْ تَقُولَ نَفْسٌ يا حَسْرَتا عَلي ما فَرَّطْتُ في جَنْبِ الله)

    اي انسانو! علي جي فضيلت کي سمجھو، هو مون کانپوء جيستائين خدا جي خلق هلندي رهي ۽ کين روزي ملندي رهي تمام مردن ۽ عورتن مان سڀني کان وڌيڪ فضيلت وارو انسان آهي. ڌڪاريل آهي ڌڪاريل آهي، ڏمريل آهي، ڏمريل آهي اهو شخص جيڪو منهنجي هن گفتار کي رد ڪري ۽ قبول نه ڪري. جبرائيل الله تعالى جي طرفان مون کي ان جي خبر ڏني آهي۽ چيو آهي ته ”جيڪو علي سان دشمني ڪري ۽ سندس ولايت کي قبول نه ڪري تنهن تي منهنجي لعنت ۽ ڏمر هجي“هر انسان کي اهو ڏسڻ گھرجي ته سڀاڻي اچڻ واري ڏينهن لاءِ ڇا موڪليو اٿس۽الله کان ڊڄو _ جو ائين نه ٿئي جو علي جي مخالفت ڪري ويهو جو توهان جا پير ڄمڻ کانپوءِ ٿڙي پون _ الله تعالى توهان جي عمل کان واقف آهي.

    اي انسانو! هو الله جو اهڙو همجوار آهي جنهن کي سندس عزت ڀرئي ڪتاب (قرآن) ۾ ياد ڪيو اٿس الله تعالى (علي جي مخالفت ڪندڙن کي خبردار ڪندي) فرمائي ٿو ته _؟ متان قيامت جي ڏينهن اهو چوي افسوس جو خدا جي همجواري جي باري ۾ ڪوتاهي ڪيم_

    مَعاشِرَالنّاسِ، تَدَبَّرُوا الْقُرْآنَ وَ افْهَمُوا آياتِهِ وَانْظُرُوا إِلي مُحْكَماتِهِ وَلاتَتَّبِعوا مُتَشابِهَهُ، فَوَالله لَنْ يُبَيِّنَ لَكُمْ زواجِرَهُ وَلَنْ يُوضِحَ لَكُمْ تَفْسيرَهُ إِلاَّ الَّذي أَنَا آخِذٌ بِيَدِهِ وَمُصْعِدُهُ إِلي وَشائلٌ بِعَضُدِهِ (وَ رافِعُهُ بِيَدَي) وَ مُعْلِمُكُمْ: أَنَّ مَنْ كُنْتُ مَوْلاهُ فَهذا عَلِي مَوْلاهُ، وَ هُوَ عَلِي بْنُ أَبي طالِبٍ أَخي وَ وَصِيّي، وَ مُوالاتُهُ مِنَ الله عَزَّوَجَلَّ أَنْزَلَها عَلَي.

    اي انسانو! قرآن ۾ غور ۽ فڪر ڪيو ۽ ان جي آيتن کي سمجھو هن جي محڪمات (واضح آيتن) تي نظر ڪيو ۽ متشابهات (غير واضح آيتن) جي پيروي نه ڪيو، خدا جو قسم ان قرآن جي لڪل حقيقتن جي وضاحت ۽ ان (قرآن) جي تفسير بس اهوئي شخص ڪري سگھي ٿو جنهن جي هٿن کي پڪڙي۽ بازن کي بلند ڪيو اٿم. ۽ آئون توهان جي سامهون اعلان ٿو ڪيان ته جنهن جو مولى (سرپرست) آئون آهيان ان جو هي علي سرپرست آهي ۽ هي علي بن ابي طالب منهنجو ڀاءُ منهنجو وصي (وارث) آهي جنهن جي ولايت ۽ سرپرستي الله تعالى طرفان مون تي نازل ٿي آهي.

    مَعاشِرَالنّاسِ، إِنَّ عَلِيّاً وَالطَّيِّبينَ مِنْ وُلْدي (مِنْ صُلْبِهِ) هُمُ الثِّقْلُ الْأَصْغَرُ، وَالْقُرْآنُ الثِّقْلُ الْأَكْبَرُ، فَكُلُّ واحِدٍ مِنْهُما مُنْبِئٌ عَنْ صاحِبِهِ وَ مُوافِقٌ لَهُ، لَنْ يَفْتَرِقا حَتّي يَرِدا عَلَي الْحَوْضَ.أَلا إِنَّهُمْ أُمَناءُ الله في خَلْقِهِ وَ حُكّامُهُ في أَرْضِهِ.

    أَلاوَقَدْ أَدَّيْتُ.أَلا وَقَدْ بَلَّغْتُ، أَلاوَقَدْ أَسْمَعْتُ، أَلاوَقَدْ أَوْضَحْتُ، أَلا وَ إِنَّ الله عَزَّوَجَلَّ قالَ وَ أَنَا قُلْتُ عَنِ الله عَزَّوَجَلَّ، أَلاإِنَّهُ لا «أَميرَالْمُؤْمِنينَ» غَيْرَ أَخي هذا، أَلا لاتَحِلُّ إِمْرَةُ الْمُؤْمِنينَ بَعْدي لاَِحَدٍ غَيْرِهِ

    اي انسانو! بيشڪ علي ۽ ان جي نسل مان منهنجي پاڪ آل ثقل اصغر(ننڍي املهه شيءِ) آهي۽قرآن ثقل اڪبر(وڏي امهله شيءِ) آهي.انهن مان هر هڪٻئي جي خبر ڏئي ٿو ۽ ان سان موافق آهي ۽اهي جدا نه ٿيندا ايستائين جو حوض ڪوثر وٽ مون سان اچي ملن.آگاهه رهو: اهي خدا جي مخلوق مٿان الله جا امين ۽سندس زمين تي ان جا حاڪم آهن.

    آگاهه رهو ته ( پنهنجو وظيفو) انجام ڏئي ڇڏيم،( خدائي پيغام ) پهچائي ڇڏيم ،آگاهه رهو ته ٻڌائي ڇڏيم،واضح ڪري ڇڏيم،خدا تعالى فرمايو۽ مون ان طرفان ٻڌائي ڇڏيم ته منهنجي ڀاءُ علي عليه السلام کانسواءِ ڪوبه امير المومنين نه آهي.ان کانسواءِ ڪنهن جي لاءِ به مومنن مٿان اميري جائز ناهي.

    ثم قال: «ايهاالنَّاسُ، مَنْ اَوْلي بِكُمْ مِنْ اَنْفُسِكُمْ؟ قالوا: الله و رَسُولُهُ. فَقالَ: اَلا من كُنْتُ مَوْلاهُ فَهذا عَلي مَوْلاهُ، اللهمَّ والِ مَنْ والاهُ و عادِ مَنْ عاداهُ وَانْصُرْمَنْ نَصَرَهُ واخْذُلْ مَنْ خَذَلَهُ.

    ان کان بعد فرمايائون :اي انسانو! ڪير آهي اهو جيڪو توهان مٿان توهان جي جانين کان وڌيڪ حق رکي ٿو؟سڀني چيو ته الله ۽ ان جو رسول ؐ .پوءِ فرمايائون :جنهن جو آءُ مولا آهيان ان جو هيءُ علي مولا آهي. پالڻهار ان کي دوست رک جيڪو کيس دوست رکي ۽ ان کي دشمن رک جيڪو ساڻس دشمني رکي ،ان جي مدد ڪر جيڪو سندس مدد ڪري ۽ ان کي خوار ڪر جيڪو سندس عزت گهٽائي.

    ڇوٿون حصو: رسول الله ؐ جو حضرت عليD کي هٿن تي کڻي بلند ڪرڻ.
    مَعاشِرَالنّاسِ، هذا عَلِي أخي وَ وَصيي وَ واعي عِلْمي، وَ خَليفَتي في اُمَّتي عَلي مَنْ آمَنَ بي وَعَلي تَفْسيرِ كِتابِ الله عَزَّوَجَلَّ وَالدّاعي إِلَيْهِ وَالْعامِلُ بِمايَرْضاهُ وَالُْمحارِبُ لاَِعْدائهِ وَالْمُوالي عَلي طاعَتِهِ وَالنّاهي عَنْ مَعْصِيَتِهِ. إِنَّهُ خَليفَةُ رَسُولِ الله وَ أَميرُالْمُؤْمِنينَ وَالْإمامُ الْهادي مِنَ الله، وَ قاتِلُ النّاكِثينَ وَالْقاسِطينَ وَالْمارِقينَ بِأَمْرِالله.

    يَقُولُ الله: (مايُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَي.)بِأَمْرِكَ يارَبِّ أَقولُ: اَلَّلهُمَّ والِ مَنْ والاهُ وَعادِ مَنْ عاداهُ (وَانْصُرْ مَنْ نَصَرَهُ وَاخْذُلْ مَنْ خَذَلَهُ) وَالْعَنْ مَنْ أَنْكَرَهُ وَاغْضِبْ عَلي مَنْ جَحَدَ حَقَّهُ.

    اي انسانو! هيءُ علي منهنجو ڀاءُ۽وصي (وارث) آهي ،منهنجي علم جومحافظ۽ منهنجي امت لاءِ منهنجو جانشين آهي،هر ان شخص مٿان جنهن مون تي ايمان آندو،۽ الله جي ڪتاب جي تفسير سان ماڻهن کي الله جي طرف سڏيندڙ آهي ۽الله جي مرضيءَ مطابق عمل ڪندڙ۽ان جي دشمنن سان وڙهندڙ،سندس اطاعت تي حمايت ڪندڙ ۽مخالفت کان روڪيندڙ آهي. بيشڪ اهو الله جي رسول جو خليفو، مومنن جو امير۽الله طرفان هدايت ڪندڙ امام آهي. خدا جي امر سان ناڪثين ( بيعت ٽوڙڻ وارا،جنگ جمل برپا ڪرڻ وارا) قاسطين،(فسق اختيار ڪرڻ وارا،جنگ صفين برپا ڪرائڻ وارا) ۽ مارقين، ( دين مان خارج ٿيڻ وارا ، خوارج ،جنگ نهروان برپا ڪرڻ وارا ) سان جنگ ڪندڙ آهي.

    خدا تعالى فرمايو آهي ( ته سندس حڪم هرگزتبديل نه ٿيندو آهي) اي پالڻهار تنهنجي حڪم سان چوان ٿو ته: ان کي دوست رک جيڪو عليءَ کي دوست رکي ۽ان کي دشمن رک جيڪو علي سان دشمني رکي،ان جي مدد ڪر جيڪو علي جي مدد ڪري ۽ ان کي خوار ڪر جيڪو عليءَ جي عزت گهٽائي.سندس منڪر تي لعنت ڪر۽سندس حق جو انڪار ڪندڙ تي پنهنجو غضب نازل ڪر.

    اللهمَّ إِنَّكَ أَنْزَلْتَ الْآيَةَ في عَلِي وَلِيِّكَ عِنْدَتَبْيينِ ذالِكَ وَنَصْبِكَ إِيّاهُ لِهذَا الْيَوْمِ: (الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتي وَ رَضيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ ديناً)، (وَ مَنْ يَبْتَغِ غَيْرَالْإِسْلامِ ديناً فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِي الْآخِرَةِ مِنَ الْخاسِرينَ). اللهمَّ إِنِّي أُشْهِدُكَ أَنِّي قَدْ بَلَّغْتُ.

    خدايا! تو پنهنجي ولي علي جي ولايت کي بيان ڪرڻ ۽ ان کي اڄ جي ڏينهن (پنهنجي ولايت) لاءِ منصوب ڪرڻ وقت آيت نازل ڪئي :.(اڄ توهان جي دين کي ڪامل ڪيم ۽پنهنجي نعمتن کي توهان تي پورو ڪيم ۽ توهان جي لاءِ دين اسلام تي راضي ٿيس.)(۽جيڪو اسلام کي ڇڏي ٻئي دين ڏانهن مائل ٿئي ان کي هرگز قبول نه ڪيو ويندو.۽اهو آخرت ۾ پڻ خساري وارن مان هوندو) خدايا! آءُ توکي گواهه ٿو بڻايان ته پيغام پهچائي ڇڏيم.

    پنجون حصو:امت اسلاميه کي امامت جي مسئلي ڏانهن توجه ڪرڻ لاءِ تاڪيد ڪرڻ
    مَعاشِرَالنّاسِ، إِنَّما أَكْمَلَ الله عَزَّوَجَلَّ دينَكُمْ بِإِمامَتِهِ. فَمَنْ لَمْ يَأْتَمَّ بِهِ وَبِمَنْ يَقُومُ مَقامَهُ مِنْ وُلْدي مِنْ صُلْبِهِ إِلي يَوْمِ الْقِيامَةِ وَالْعَرْضِ عَلَي الله عَزَّوَجَلَّ فَأُولئِكَ الَّذينَ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ (فِي الدُّنْيا وَالْآخِرَةِ) وَ فِي النّارِهُمْ خالِدُونَ، (لايُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَلاهُمْ يُنْظَرونَ)

    اي انسانو! خدا تعالى توهان جي دين کي علي جي ولايت سان ڪامل ڪيو آهي ته پوءِ جن ان (علي) ۽ سندس جانشينن جي پيروي نه ڪئي __جيڪي منهنجا فرزند۽هن جي آل مان قيامت تائين ۽ الله جي سامهون پيش پوڻ تائين ايندا .__ تن جا ٻنهي جهانن ۾ ٿيل اعمال چٽ ٿي ويندا ۽ اهي هميشه جهنم ۾ رهندا ( نه سندن عذاب گهٽ ٿيندو ،نه ئي وري کين مهلت ڏني ويندي).

    مَعاشِرَالنّاسِ،هذا عَلِي،أَنْصَرُكُمْ لي وَأَحَقُّكُمْ بي وَأَقْرَبُكُمْ إِلَي وَأَعَزُّكُمْ عَلَي،وَالله عَزَّوَجَلَّ وَأَنَاعَنْهُ راضِيانِ. وَ مانَزَلَتْ آيَةُ رِضاً (في الْقُرْآنِ) إِلاّ فيهِ،وَلا خاطَبَ الله الَّذينَ آمَنُوا إِلاّبَدَأ بِهِ،وَلانَزَلَتْ آيَةُ مَدْحٍ فِي الْقُرْآنِ إِلاّ فيهِ، وَلاشَهِدَ الله بِالْجَنَّةِ في (هَلْ أَتي عَلَي الْاِنْسانِ) إِلاّلَهُ، وَلا أَنْزَلَها في سِواهُ وَلامَدَحَ بِها غَيْرَهُ.

    اي انسانو! هي علي توهان سڀني کان وڌيڪ منهنجي مددڪرڻ وارو۽مون تي سڀني کان وڌيڪ حق رکڻ وارو آهي.مون کي سڀني کان وڌيڪ قريب ۽مون کي سڀني کان وڌيڪ عزيز آهي.الله تعالى ۽ آءُ ان کان راضي آهيون.قرآن ۾ ڪابه رضايت واري آيت نازل نه ٿي آهي مگر ان جي جو اها عليءَ جي باري ۾ آهي،الله ايمان وارن سان هرگز مخاطب نه ٿيو آهي مگر ان جي جو شروعات عليءَ کان ڪئي اٿائين.قرآن ۾ ڪابه تعريف واري آيت نازل ناهي ٿي مگر ان جي جو اها عليءَ جي شان ۾ آهي. خدا سوره هل اتي ۾ علي کانسواءِ ٻئي ڪنهن جي لاءِ به جنت جي گواهي ناهي ڏني .۽ان سورت کي عليءَ کانسواءِ ڪنهن ٻئي لاءِ نازل نه ڪيو اٿائين۽علي کانسواءِ ان جي ذريعي ڪنهن جي تعريف نه ڪئي اٿائين.

    مَعاشِرَالنّاسِ، هُوَ ناصِرُ دينِ الله وَالُْمجادِلُ عَنْ رَسُولِ الله، وَ هُوَالتَّقِي النَّقِي الْهادِي الْمَهْدِي. نَبِيُّكُمْ خَيْرُ نَبي وَ وَصِيُّكُمْ خَيْرُ وَصِي (وَبَنُوهُ خَيْرُالْأَوْصِياءِ) مَعاشِرَالنّاسِ، ذُرِّيَّةُ كُلِّ نَبِي مِنْ صُلْبِهِ، وَ ذُرِّيَّتي مِنْ صُلْبِ (أَميرِالْمُؤْمِنينَ) عَلِي.

    مَعاشِرَ النّاسِ، إِنَّ إِبْليسَ أَخْرَجَ آدَمَ مِنَ الْجَنَّةِ بِالْحَسَدِ، فَلاتَحْسُدُوهُ فَتَحْبِطَ أَعْمالُكُمْ وَتَزِلَّ أَقْدامُكُمْ، فَإِنَّ آدَمَ أُهْبِطَ إِلَي الْأَرضِ بِخَطيئَةٍ واحِدَةٍ، وَهُوَ صَفْوَةُالله عَزَّوَجَلَّ، وَكَيْفَ بِكُمْ وَأَنْتُمْ أَنْتُمْ وَ مِنْكُمْ أَعْداءُالله،
    أَلا وَ إِنَّهُ لايُبْغِضُ عَلِيّاً إِلاّشَقِي، وَ لايُوالي عَلِيّاً إِلاَّ تَقِي، وَ لايُؤْمِنُ بِهِ إِلاّ مُؤْمِنٌ مُخْلِصٌ.

    اي انسانو! هيءُ(علي) الله جي دين جو مددگار ۽الله جي رسول جو دفاع ڪندڙ آهي.هيءُ ،پاڪ پرهيزگار،هدايت ڪندڙ،راهنما آهي.توهان جو پيغمبر بهترين نبي۽توهان جو وصي بهترين وصي آهي(۽سندس فرزندَ بهترين وصيءَ آهن).اي انسانو! هر نبيءَ جي اولاد سندس نسل مان آهي ليڪن منهنجي اولاد امير المومنين عليءَ جي نسل مان آهي.

    اي انسانو! شيطان پنهنجي ڪيني جي ڪري آدم کي جنت مان ڪڍرايو،ته پوءِ عليءَ سان ساڙ نه ڪيو (ڇو جو ائين ڪرڻ سان) توهان جا اعمال چٽ ٿي ويندا۽ توهان جا قدم لڏي ويندا،آدم فقط هڪ غلطيءَ خاطر زمين تي لاٿو ويو جڏهن ته هو صفوة الله (الله جو چونديل بندو)هو،ته پوءِ توهان جو ڇا حال ٿيندو؟ جڏهن ته توهان توهان آهيو، توهان ۾ الله جا دشمن به آهن.آگاهه رهو! ته بدبخت کانسواءِ ڪو عليءِ سان بغض نه رکندو.۽ سچي مومن کانسواءِ ڪو ان تي ايمان نه آڻيندو.

    وَ في عَلِي – وَالله – نَزَلَتْ سُورَةُ الْعَصْر: (بِسْمِ الله الرَّحْمانِ الرَّحيمِ، وَالْعَصْرِ، إِنَّ الْإِنْسانَ لَفي خُسْرٍ) (إِلاّ عَليّاً الّذي آمَنَ وَ رَضِي بِالْحَقِّ وَالصَّبْرِ.مَعاشِرَالنّاسِ، قَدِ اسْتَشْهَدْتُ الله وَبَلَّغْتُكُمْ رِسالَتي وَ ما عَلَي الرَّسُولِ إِلاَّالْبَلاغُ الْمُبينُ.مَعاشِرَالنّاسِ، (إتَّقُوالله حَقَّ تُقاتِهِ وَلاتَموتُنَّ إِلاّ وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ)

    خدا جوقسم! عليءَ جي شان ۾ ئي سورة والعصر نازل ٿي (بسم ا الله الرحمن الرحيم والعصر انّ الانسان لفي خسر) بيشڪ انسان خساري ۾ آهي (سواءِ عليءَ جي جنهن ايمان آندو۽ حق تي راضي رهيو۽ صبر ڪيائين )

    اي انسانو! مون الله کي گواهه بڻائيندي پنهنجو پيغام پهچائي ڇڏيو ۽ پيغمبر تي ته فقط پيغام پهچائڻ ئي (فرض) آهي. اي انسانو! خدا کان ڊڄو ائين جيئن کائنس ڊڄڻ جو حق آهي.۽ دنيا مان مسلمان ٿي وڃو.

    ڇهون حصو: منافقن جي سازشن ڏانهن اشارو
    مَعاشِرَالنّاسِ، (آمِنُوا بِالله وَ رَسُولِهِ وَالنَّورِ الَّذي أُنْزِلَ مَعَهُ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَطْمِسَ وُجُوهاً فَنَرُدَّها عَلي أَدْبارِها أَوْ نَلْعَنَهُمْ كَما لَعَنَّا أَصْحابَ السَّبْتِ). (بالله ما عَني بِهذِهِ الْآيَةِ إِلاَّ قَوْماً مِنْ أَصْحابي أَعْرِفُهُمْ بِأَسْمائِهِمْ وَأَنْسابِهِمْ، وَقَدْ أُمِرْتُ بِالصَّفْحِ عَنْهُمْ فَلْيَعْمَلْ كُلُّ امْرِئٍ عَلي مايَجِدُ لِعَلِي في قَلْبِهِ مِنَ الْحُبِّ وَالْبُغْضِ)مَعاشِرَالنّاسِ، النُّورُ مِنَ الله عَزَّوَجَلَّ مَسْلوكٌ فِي ثُمَّ في عَلِي بْنِ أَبي طالِبٍ، ثُمَّ فِي النَّسْلِ مِنْهُ إِلَي الْقائِمِ الْمَهْدِي الَّذي يَأْخُذُ بِحَقِّ الله وَ بِكُلِّ حَقّ هُوَ لَنا، لاَِنَّ الله عَزَّوَجَلَّ قَدْ جَعَلَنا حُجَّةً عَلَي الْمُقَصِّرينَ وَالْمعُانِدينَ وَالُْمخالِفينَ وَالْخائِنينَ وَالْآثِمينَ وَالّظَالِمينَ وَالْغاصِبينَ مِنْ جَميعِ الْعالَمينَ.

    اي انسانو! (الله۽سندس رسول ۽ ان نور تي ايمان آڻيو جيڪو ساڻس گڏ نازل ٿيو،ان کان پهريان جو چهرا مرجهائجي وڃن پوءِ اسان کين پوئين پير موٽايون۽ اصحاب سبت وانگر سندن مٿان لعنت ڪيون.) خدا جو قسم هن آيت مان مراد ،منهنجي امت مان هڪ ٽولو آهي جن کي آءُ سندن نالن ۽نسب سان سڃاڻان ٿو. ليڪن مون کي پرده پوشي جو حڪم مليو آهي ته جئين هر هڪ پنهنجي دل ۾ موجود عليءَ سان محبت يا بغض مطابق عمل ڪري .

    بيشڪ الله جي طرفان آيل نور منهنجي وجود ۾آهي ۽ مون کان بعد علي ابن ابي طالب ع جي وجود ۾۽ ان کان بعد سندس نسل ۾ آهي،قيام ڪرڻ واري مهديءَ تائين جيڪو الله تعالى ۽ اسان جو حق واپس وٺندو ڇو جو خدا اسان کي حجت قرار ڏنو آهي پوري ڪائنات جي ڪوتاهي ڪرڻ وارن،دشمنن،مخالفن،خيانتڪارن،گناهگارن ،ظالمن ۽غاصبن مٿان.

    مَعاشِرَالنّاسِ، أُنْذِرُكُمْ أَنّي رَسُولُ الله قَدْخَلَتْ مِنْ قَبْلِي الرُّسُلُ، أَفَإِنْ مِتُّ أَوْقُتِلْتُ انْقَلَبْتُمْ عَلي أَعْقابِكُمْ؟ وَمَنْ يَنْقَلِبْ عَلي عَقِبَيْهِ فَلَنْهان يَضُرَّالله شَيْئاً وَسَيَجْزِي الله الشّاكِرينَ (الصّابِرينَ). أَلاوَإِنَّ عَلِيّاً هُوَالْمَوْصُوفُ بِالصَّبْرِ وَالشُّكْرِ، ثُمَّ مِنْ بَعْدِهِ وُلْدي مِنْ صُلْبِهِ.

    مَعاشِرَالنّاسِ، لاتَمُنُّوا عَلَي بِإِسْلامِكُمْ، بَلْ لاتَمُنُّوا عَلَي الله فَيُحْبِطَ عَمَلَكُمْ وَيَسْخَطَ عَلَيْكُمْ وَ يَبْتَلِيَكُمْ بِشُواظٍ مِنْ نارٍ وَنُحاسٍ، إِنَّ رَبَّكُمْ لَبِا الْمِرْصادِ.

    اي انسانو! آءُ اوهان کي خبردار ڪريان ٿو ته مان الله جو رسول آهيان جڏهن ته مون کان پهريان به ڪيترائي رسول آيا آهن،ته پوءِ جيڪڏهن آءُ رحلت ڪري وڃان يا قتل ڪيو وڃان ته ڇا اوهان پوئين پير (جاهليت واري دور ڏانهن) موٽي ويندئو؟.(ته پوءِ آگاهه رهو ته) جيڪو به پوئتي موٽي ويو اهو هرگز خدا کي نقصان نه پهچائندو. ۽سگھوئي خدا شڪر ڪرڻ وارن (صبرڪرڻ وارن) کي اجر ڏيندو. بيشڪ علي ئي صابر ۽شاڪر آهي ۽ان کان بعد سندس نسل ۾ موجود منهنجا فرزند.

    اي انسانو! پنهنجي اسلام آڻڻ سان مون تي يا الله تعالى تي احسان نه جتايو (جو ائين ڪرڻ سان) الله اوهان جي عملن کي ضايع ڪري ڇڏيندو۽ توهان مٿان غضب نازل ڪندو ۽ باهه ۽ ٽامي وارو عذاب مسلط ڪندو،بيشڪ خدا ته (اهڙي ئي گهڙيءَ جي) انتظار۾ آهي.

    مَعاشِرَالنّاسِ، إِنَّهُ سَيَكُونُ مِنْ بَعْدي أَئمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَي النّارِ وَيَوْمَ الْقِيامَةِ لايُنْصَرونَ. مَعاشِرَالنّاسِ، إِنَّ الله وَأَنَا بَريئانِ مِنْهُمْ .مَعاشِرَالنّاسِ، إِنَّهُمْ وَأَنْصارَهُمْ وَأَتْباعَهُمْ وَأَشْياعَهُمْ فِي الدَّرْكِ الْأَسْفَلِ مِنَ النّارِ وَلَبِئْسَ مَثْوَي الْمُتَكَبِّرِينَ. أَلا إِنَّهُمْ أَصْحابُ الصَّحيفَةِ، فَلْيَنْظُرْ أَحَدُكُمْ في صَحيفَتِهِ!! مَعاشِرَالنّاسِ، إِنِّي أَدَعُها إِمامَةً وَ وِراثَةً (في عَقِبي إِلي يَوْمِ الْقِيامَةِ)، وَقَدْ بَلَّغْتُ ما أُمِرتُ بِتَبْليغِهِهان حُجَّةً عَلي كُلِّ حاضِرٍ وَغائبٍ وَ عَلي كُلِّ أَحَدٍ مِمَّنْ شَهِدَ أَوْلَمْ يَشْهَدْ، وُلِدَ أَوْلَمْ يُولَدْ، فَلْيُبَلِّغِ الْحاضِرُ الْغائِبَ وَالْوالِدُ الْوَلَدَ إِلي يَوْمِ الْقِيامَةِ. وَسَيَجْعَلُونَ الْإِمامَةَ بَعْدي مُلْكاً وَ اغْتِصاباً، (أَلا لَعَنَ الله الْغاصِبينَ الْمُغْتَصبينَ)، وَعِنْدَها سَيَفْرُغُ لَكُمْ أَيُّهَا الثَّقَلانِ (مَنْ يَفْرَغُ) وَيُرْسِلُ عَلَيْكُما شُواظٌ مِنْ نارٍ وَنُحاسٌ فَلاتَنْتَصِرانِ.

    اي انسانو! بيشڪ مون کان بعد اهڙا راهنما ايندا جيڪي جهنم طرف سڏيندا، اهي قيامت ۾ بي يارو مددگار هوندا .اي انسانو! بيشڪ الله تعالى۽ آءُ انهن کان بيزار آهيون .اي انسانواهي پاڻ انهن جا مددگار،پيروڪار۽پوئلڳ جهنم جي آخري طبقي ۾ هوندا،متڪبرن جو انجام ته نهايت ئي برو آهي.آگاهه رهو ته اهي اصحاب الصحيفه (اعمالنامو رکڻ وارا) آهن،ته پوءِ توهان مان هر هڪ پنهنجي اعمالنامي تي نظر وجهي .

    اي انسانو! آءُ پنهنجي جانشينيءَ کي امامت ۽ وراثت جي شڪل ۾ قيامت تائين پنهنجي نسل ۾ امانت ڇڏيو ٿو وڃان،جڏهن ته جنهن شيءِ جي پهچائڻ جو مون کي حڪم مليو هو پهچائي ڇڏيم ته جيئن هر حاضر ۽ غائب ،(هن واقعي کي ڏسندڙ ۽ نه ڏسندڙ) ،هر ڄاول ۽(بعد ۾) ڄمندڙ مٿان حجت بڻجي. ته پوءِ هر حاضر شخص غائب کي ۽ پيءُ پنهنجي پٽ کي قيامت تائين (هيءُ پيغام) پهچائي.

    عنقريب مون کان بعد امامت کي ملوڪيت ۾ تبديلي ڪندا،ان کي غصب ڪري قبضو ڪندا.خدا جي لعنت هجي غاصبن۽قابضن تي. اي جنّو ۽ انسانو! خدا اوھان ڏانھن جلد متوجه ٿيندو. ،۽ اهو توهان مٿان باهه۽ٽامي وارو عذاب نازل ڪندو جڏهن ته ان مهل توهان جي ڪا مدد نه ڪئي ويندي .

    مَعاشِرَالنّاسِ، إِنَّ الله عَزَّوَجَلَّ لَمْ يَكُنْ لِيَذَرَكُمْ عَلي ما أَنْتُمْ عَلَيْهِ حَتّي يَميزَالْخَبيثَ مِنَ الطَّيِّبِ،وَ ما كانَ الله لِيُطْلِعَكُمْ عَلَي الْغَيْبِ. مَعاشِرَالنّاسِ، إِنَّهُ ما مِنْ قَرْيَةٍ إِلاّ وَالله مُهْلِكُها بِتَكْذيبِها قَبْلَ يَوْمِ الْقِيامَةِ وَ مُمَلِّكُهَا الْإِمامَ الْمَهْدِي وَالله مُصَدِّقٌ وَعْدَهُ.مَعاشِرَالنّاسِ، قَدْ ضَلَّ قَبْلَكُمْ أَكْثَرُالْأَوَّلينَ، وَالله لَقَدْ أَهْلَكَ الْأَوَّلينَ، وَهُوَ مُهْلِكُ الْآخِرينَ.

    اي انسانو! خدا اوهان کي،پاڪ کي پيلت کان جدا ڪرڻ تائين پنهنجي حال تي نه ڇڏيندو،نه ئي خدا اوهان کي غيب کان آگاهه ڪرڻ چاهي ٿو. اي انسانو! ڪا اهڙي قوم ناهي، جنهن جي نافرمانيءَ جي ڪري خدا قيامت کان پهريان ان کي نابود ڪري،امام مهدي عج جي حوالي نه ڪري .بيشڪ خدا پنهنجي وعدي کي پورو ڪندڙ آهي.اي انسانو! اوهان کان پهريان آيلن مان اڪثر گمراهه ٿي ويا.خدا پهريان آيلن کي برباد ڪيو۽ بعد ۾ ايندڙن کي به نابود ڪندڙ آهي.

    قالَ الله تَعالي:(أَلَمْ نُهْلِكِ الْأَوَّلينَ، ثُمَّ نُتْبِعُهُمُ الْآخِرينَ،كذالِكَ نَفْعَلُ بِالُْمجْرِمينَ، وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبينَ.) مَعاشِرَالنّاسِ،إِنَّ الله قَدْ أَمَرَني وَنَهاني،وَقَدْ أَمَرْتُ عَلِيّاً وَنَهَيْتُهُ(بِأَمْرِهِ) فَعِلْمُ الْأَمْرِ وَالنَّهُي لَدَيْهِ، فَاسْمَعُوا لاَِمْرِهِ تَسْلَمُوا وَأَطيعُوهُ تَهْتَدُوا وَانْتَهُوا لِنَهْيِهِ تَرشُدُوا، (وَصيرُوا إِلي مُرادِهِ) وَلا تَتَفَرَّقْ بِكُمُ السُّبُلُ عَنْ سَبيلِهِ.

    الله تعالى فرمائي ٿو: ڇا پھرين کي ھلاڪ نه ڪيوسين ؟ وري (اُن کانپوءِ) پوين کي انھن جي پٺيان آڻيندا سين .ڏوھارين سان ائين ئي ڪندا آھيون اُن ڏينھن ڪوڙ ڀائيندڙن لاءِ خرابي آھي.

    اي انسانو! خدا مون کي امر ۽ نهي ڪئي آهي،۽مون سندس حڪم سان علي ع کي امر ۽نهي ڪئي ۽( هاڻي)هر امر ۽ نهي جو علم ان وٽ آهي ته پوءِ سندس حڪم ٻڌو،ان اڳيان سرتسليم خم ڪندي اطاعت ڪيو.ته جيئن هدايت پايو.سندس روڪڻ تي رڪجي وڃو ته صحيح رستي تي اچو۽سندس هدف طرف وڌو،مختلف واٽون اوهان کي سندس رستي کان گمراهه نه ڪن.

    ستون حصو: اهل بيت عليهم السلام جي پيروڪارن ۽سندن دشمن جي باري۾
    مَعاشِرَالنّاسِ،أَنَا صِراطُ الله الْمُسْتَقيمُ الَّذي أَمَرَكُمْ بِاتِّباعِهِ،ثُمَّ عَلِي مِنْ بَعْدي.ثُمَّ وُلْدي مِنْ صُلْبِهِ أَئِمَّةُ (الْهُدي) يَهْدونَ إِلَي الْحَقِّ وَ بِهِ يَعْدِلونَ.ثُمَّ قَرَأَ:«بِسْمِ الله الرَّحْمانِ الرَّحيمِ الْحَمْدُلِلَّهِ رَبِ الْعالَمينَ..» إِلي آخِرِها،

    اي انسانو! آءُ الله جي اها سنئين واٽ آهيان جنهن جي پيروي جو اوهان کي حڪم ڏنو اٿائين.مون کان بعد علي آهي ۽ان کان بعد سندس نسل مان منهنجا فرزند ،حق جا امام آهن جيڪي حق جي طرف هدايت ڪن ٿا.ان (حق) جي ذريعي ئي انصاف ڪندا . پوءِ سوره فاتحه جي تلاوت ڪيائون ..

    وَقالَ: فِي نَزَلَتْ وَفيهِمْ (وَالله) نَزَلَتْ، وَلَهُمْ عَمَّتْ وَإِيَّاهُمْ خَصَّتْ، أُولئكَ أَوْلِياءُالله الَّذينَ لاخَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلاهُمْ يَحْزَنونَ، أَلا إِنَّ حِزْبَ الله هُمُ الْغالِبُونَ. أَلا إِنَّ أَعْدائَهُمْ هُمُ السُّفَهاءُالْغاوُونَ إِخْوانُ الشَّياطينِ يوحي بَعْضُهُمْ إِلي بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُروراً. أَلا إِنَّ أَوْلِيائَهُمُ الَّذينَ ذَكَرَهُمُ الله في كِتابِهِ، فَقالَ عَزَّوَجَلَّ: (لاتَجِدُ قَوْماً يُؤمِنُونَ بِالله وَالْيَوْمِ الْآخِرِ يُوادُّونَ مَنْ حادَّالله وَ رَسُولَهُ وَلَوْكانُوا آبائَهُمْ أَوْأَبْنائَهُمْ أَوْإِخْوانَهُمْ أَوْعَشيرَتَهُمْ، أُولئِكَ كَتَبَ في قُلوبِهِمُ الْإيمانَ) إِلي آخِرالآيَةِ

    پوءِ فرمايائون :خدا جو قسم!اها سورت منهنجي باري ۾ ۽ هنن (امامن) جي باري ۾ ئي نازل ٿي آهي .انهن کي ئي شامل ٿئي ٿي ۽ انهن سان ئي مخصوص آهي.بيشڪ اهي ئي خدا جا اولياء آهن جن کي نه خوف هوندو آهي نه ئي غمگين ٿين ٿا.آگاهه رهو ته خدا جي جماعت ئي غالب آهي.خبردار! انهن جا دشمن ئي بي عقل، گمراهه ۽شيطان جا ساٿاري آهن،جيڪي ماڻهن کي گمراهه ڪرڻ لاءِ بيهوده ڳالهيون هڪٻئي کي پهچائن ٿا.

    آگاهه رهو! خدا انهن (امامن جي) دوستن (حبدارن) جو ذڪر پنهنجي ڪتاب ۾ هيئن ڪيو آهي( اي پيغمبر! اهي جيڪي الله ۽ قيامت جي ڏينھن تي ايمان رکن ٿا، تن کي تون نه ڏسندين ته الله ۽ سندس پيغمبر جي مخالفت ڪندڙ سان دوستي رکندا ھجن توڙي جو اُھي سندن پيئر يا سندن پُٽ يا سندن ڀائر يا سندن مائٽ ھجن، اِھي (مؤمن اُھي) آھن جن جي دلين ۾ الله ايمان لکيو آھي ….)

    أَلا إِنَّ أَوْلِيائَهُمُ الْمُؤْمِنونَ الَّذينَ وَصَفَهُمُ الله عَزَّوَجَلَّ فَقالَ: (الَّذينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إيمانَهُمْ بِظُلْمٍ أُولئِكَ لَهُمُ الْأَمْنُ وَ هُمْ مُهْتَدونَ.) (أَلا إِنَّ أَوْلِيائَهُمُ الَّذينَ آمَنُوا وَلَمْ يَرْتابوا)أَلا إِنَّ أَوْلِيائَهُمُ الَّذينَ يدْخُلونَ الْجَنَّةَ بِسَلامٍ آمِنينَ، تَتَلَقّاهُمُ الْمَلائِكَةُ بِالتَّسْليمِ يَقُولونَ: سَلامٌ عَلَيْكُمْ طِبْتُمْ فَادْخُلوها خالِدينَ.

    أَلا إِنَّ أَوْلِيائَهُمْ، لَهُمُ الْجَنَّةُ يُرْزَقونَ فيها بِغَيْرِ حِسابٍ. أَلا إِنَّ أَعْدائَهُمُ الَّذينَ يَصْلَونَ سَعيراً.

    أَلا إِنَّ أَعْدائَهُمُ الَّذينَ يَسْمَعونَ لِجَهَنَّمَ شَهيقاً وَ هِي تَفورُ وَ يَرَوْنَ لَهازَفيراً.

    أَلا إِنَّ أَعْدائَهُمُ الَّذينَ قالَ الله فيهِمْ: (كُلَّما دَخَلَتْ أُمَّةٌ لَعَنَتْ أُخْتَها) الآية.

    أَلا إِنَّ أَعْدائَهُمُ الَّذينَ قالَ الله عَزَّوَجَلَّ: (كُلَّما أُلْقِي فيها فَوْجٌ سَأَلَهُمْ خَزَنَتُها أَلَمْ يَأتِكُمْ نَذيرٌ، قالوا بَلي قَدْ جاءَنا نَذيرٌ فَكَذَّبْنا وَ قُلنا مانَزَّلَ الله مِنْ شَيءٍ إِنْ أَنْتُمْ إِلاّ في ضَلالٍ كَبيرٍ) إِلي قَوله: (أَلافَسُحْقاً لاَِصْحابِ السَّعيرِ).

    أَلا إِنَّ أَوْلِيائَهُمُ الَّذينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ بِالْغَيْبِ، لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَأَجْرٌ كَبيرٌ.

    آگاهه رهو! ته سندن دوست اهي آهن جن جي خدا وصف ڪندي فرمائي ٿو.( جن ايمان آندو ۽ پنھنجي ايمان کي ڪفر سان نه گڏيائون اُنھن لاءِ امن آھي ۽ اُھي ھدايت وارا آھن.) (آگاه رهوسندن دوست رڳو اُھي آھن جن ايمان آندو وري شڪ نه ڪيائون) آگاه رهو سندن دوست امن۽سلامتيءَ سان بهشت ۾ داخل ٿيندا جن سان ملائڪ سلام ڪندي ملندا۽چوندا: توهان تي سلام هجي جو پاڪ ٿي ويئو هاڻي هميشه جي لاءِ بهشت ۾ داخل ٿي وڃو. آگاهه رهو ته سندن دوستن لاءِ جنت آهي جتي کين بي حساب رزق عطا ٿيندو.

    خبردار! سندن دشمن اهي آهن جن کي جهنم جي باهه ڏانهن گهليو ويندو.سندن دشمن جهنم جون دانهون ٻڌندا جيڪو پيو اڀامندو،۽ان جا ڀڙڪندڙ شعلا ڏسندا.بيشڪ سندن دشمن اهي آهن جن لاٰءِ الله فرمايو آهي: جڏهن انهن مان هڪ ٽولو جهنم ۾ گهڙندو ته پنهنجي ساٿين تي لعنت ڪندو

    آگاهه رهو سندن دشمن اهي آهن جن لاءِ خدا فرمائي ٿو ته : جڏهن به انهن مان هڪ ٽولي کي جهنم ۾ اڇلايو ويندو ته جهنم جا داروغا انهن کان سوال ڪندا ڇا اوهان وٽ ڪو ڊيڄاريندڙ نه آيو هيو؟ چوندا:ها آيو هيو،ليڪن اسان ان کي ڪوڙو ڪيوسين ۽ چيوسين ته خدا ته هرگز ڪا شيءِ نازل ناهي ڪئي توهان ته وڏي گمراهيءَ ۾ آهيو. ايستائين جو فرمايائين دوزخين لاءِ بربادي آهي

    آگاهه رهو! امامن جا دوست اهي آهن جيڪي پرپٺ پنهنجي پالڻهار کان ڊڄندا رهن ٿا،انهن لاءِ ئي مغفرت ۽ اجر عظيم آهي.

    مَعاشِرَالنَاسِ، شَتّانَ مابَيْنَ السَّعيرِ وَالْأَجْرِ الْكَبيرِ.

    (مَعاشِرَالنّاسِ)، عَدُوُّنا مَنْ ذَمَّهُ الله وَلَعَنَهُ، وَ وَلِيُّنا (كُلُّ) مَنْ مَدَحَهُ الله وَ أَحَبَّهُ.

    مَعاشِرَ النّاسِ، أَلاوَإِنّي (أَنَا) النَّذيرُ و عَلِي الْبَشيرُ.

    (مَعاشِرَالنّاسِ)، أَلا وَ إِنِّي مُنْذِرٌ وَ عَلِي هادٍ.

    مَعاشِرَ النّاس (أَلا) وَ إِنّي نَبي وَ عَلِي وَصِيّي.

    (مَعاشِرَالنّاسِ، أَلاوَإِنِّي رَسولٌ وَ عَلِي الْإِمامُ وَالْوَصِي مِنْ بَعْدي، وَالْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِ وُلْدُهُ. أَلاوَإِنّي والِدُهُمْ وَهُمْ يَخْرُجونَ مِنْ صُلْبِهِ)

    اي انسانو! ڪيڏو نه فاصلو آهي (جهنم جي) باهه ۽ اجر عظيم ۾، اي انسانو اسان جو دشمن اهو آهي جنهن کي الله نديو آهي۽لعنت ڪئي اٿس،جڏهن ته اسان جو دوست اهو آهي جنهن جي خدا تعريف ڪئي آهي ۽ ان کي چاهي ٿو.اي انسانو! آگاهه رهو ته آءُ نذير (ڊيجاريندڙ) ۽ علي بشير (خوشخبري ڏيندڙ) آهي اي انسانو!.آگاهه رهو آءُ ڊيجاريندڙ۽ علي راهنما آهي ،اي انسانو! آءُ نبي۽ علي منهنجو وصي آهي، اي انسانو!.آءُ رسول آهيان۽ علي امام۽ مون کان بعد (منهنجو) وصي آهي ،تنهن کان بعد سندس نسل مان ايندڙ امام . آگاهه رهو ته آءُ سندن والد آهيان ۽ اهي منهنجي نسل مان ايندا.

    اٺون حصو: حضرت امام مهدي (عج) جي باري ۾
    أَلا إِنَّ خاتَمَ الْأَئِمَةِ مِنَّا الْقائِمَ الْمَهْدِي.

    أَلا إِنَّهُ الظّاهِرُ عَلَي الدِّينِ.

    أَلا إِنَّهُ الْمُنْتَقِمُ مِنَ الظّالِمينَ.

    أَلا إِنَّهُ فاتِحُ الْحُصُونِ وَهادِمُها.

    أَلا إِنَّهُ غالِبُ كُلِّ قَبيلَةٍ مِنْ أَهْلِ الشِّرْكِ وَهاديها.

    أَلاإِنَّهُ الْمُدْرِكُ بِكُلِّ ثارٍ لاَِوْلِياءِالله.

    أَلا إِنَّهُ النّاصِرُ لِدينِ الله.

    أَلا إِنَّهُ الْغَرّافُ مِنْ بَحْرٍ عَميقٍ.

    أَلا إِنَّهُ يَسِمُ كُلَّ ذي فَضْلٍ بِفَضْلِهِ وَ كُلَّ ذي جَهْلٍ بِجَهْلِهِ.

    أَلا إِنَّهُ خِيَرَةُالله وَ مُخْتارُهُ.

    أَلا إِنَّهُ وارِثُ كُلِّ عِلْمٍ وَالُْمحيطُ بِكُلِّ فَهْمٍ.

    أَلا إِنَّهُ الُْمخْبِرُ عَنْ رَبِّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ الْمُشَيِّدُ لاَِمْرِ آياتِهِ.

    أَلا إِنَّهُ الرَّشيدُ السَّديدُ.

    أَلا إِنَّهُ الْمُفَوَّضُ إِلَيْهِ.

    أَلا إِنَّهُ قَدْ بَشَّرَ بِهِ مَنْ سَلَفَ مِنَ الْقُرونِ بَيْنَ يَدَيْهِ.

    أَلا إِنَّهُ الْباقي حُجَّةً وَلاحُجَّةَ بَعْدَهُ وَلا حَقَّ إِلاّ مَعَهُ وَلانُورَ إِلاّعِنْدَهُ.

    أَلا إِنَّهُ لاغالِبَ لَهُ وَلامَنْصورَ عَلَيْهِ.

    أَلاوَإِنَّهُ وَلِي الله في أَرْضِهِ، وَحَكَمُهُ في خَلْقِهِ، وَأَمينُهُ في سِرِّهِ وَ علانِيَتِهِ.

    آگاهه رهو ته قيام ڪرڻ وارو مهدي خاتم الائمة اسان منجهان آهي

    آگاهه رهو ته هو سڀني دينن تي غالب ايندڙ آهي.

    آگاهه رهو: اهوئي ظالمين کان انتقام وٺڻ وارو آهي.

    آگاهه رهو: (ڪفرجي) قلعن کي فتح ڪرڻ ۽ نابود ڪرڻ وارو آهي.

    آگاهه رهو: اهوئي مشرڪن ۽ انهن جي اڳواڻن تي غالب اچڻ وارو آهي.

    آگاهه رهو: اهوئي خدا جي ولين جي خون جو بدلو وٺڻ وارو آهي.

    آگاهه رهو: اهوئي الله جي دين جو مددگار آهي.

    آگاهه رهو: اهوئي اونهي سمنڊ مان گھڻو سيراب ٿيڻ وارو آهي.

    آگاهه رهو: هوهرفضيلت واري سان ان جي فضيلت مطابق ۽هر جاهل۽نادان سان ان جي مطابق نيڪي ڪندو.

    آگاهه رهو: اهو ئي بهترين ۽ خدا جو چونڊيل آهي.

    آگاهه رهو: اهو هر علم جو وارث ۽ هر شعور تي حاڪم آهي.

    آگاهه رهو: اهوئي پنهنجي رب طرفان خبر ڏيندڙ ۽ سندس نشانين کي برپا ڪندڙ آهي.

    آگاهه رهو ته اهوئي تمام گهڻي سمجهه وارو عقلمند آهي

    آگاهه رهو ته اهوئي آهي جنهن جي حوالي جهان ڪيو ويو آهي.

    آگاهه رهو ته اهوئي امام آهي جنهن جي ظهور جي لاءِپهرين امتن به خوشخبري ڏني هئي.

    آگاهه رهو ته : اهو ئي الله جي آخري حجت آهي جنهن کان پوءِ ڪابه حجت ناهي، حق ان سان آهي ۽

    اهوئي سراپا نور آهي.

    آگاهه رهو ته ان تي ڪير به غالب نه ايندو۽سندس مخالف جي ڪا مدد نه ڪئي ويندي.

    آگاهه رهو اهو ئي زمين تي الله جو ولي، خلق خدا جو داد رس ۽ خدائي رازن جو پاسدار آهي.

    نائون حصو : بيعت جو اعلان
    مَعاشِرَالنّاسِ، إِنّي قَدْبَيَّنْتُ لَكُمْ وَأَفْهَمْتُكُمْ، وَ هذا عَلِي يُفْهِمُكُمْ بَعْدي. أَلاوَإِنِّي عِنْدَ انْقِضاءِ خُطْبَتي أَدْعُوكُمْ إِلي مُصافَقَتي عَلي بَيْعَتِهِ وَ الإِقْرارِبِهِ، ثُمَّ مُصافَقَتِهِ بَعْدي. أَلاوَإِنَّي قَدْ بايَعْتُ الله وَ عَلِي قَدْ بايَعَني. وَأَنَا آخِذُكُمْ بِالْبَيْعَةِ لَهُ عَنِ الله عَزَّوَجَلَّ. (إِنَّ الَّذينَ يُبايِعُونَكَ إِنَّما يُبايِعُونَ الله، يَدُالله فَوْقَ أَيْديهِمْ. فَمَنْ نَكَثَ فَإِنَّما يَنْكُثُ عَلي نَفْسِهِ، وَ مَنْ أَوْفي بِما عاهَدَ عَلَيْهُ الله فَسَيُؤْتيهِ أَجْراً عَظيماً

    اي انسانو! مون توهان کي ٻڌائي ڇڏيو۽ سمجھايي ڇڏيو.مون کان بعد هي علي توهان کي سمجھائيندو. هاڻي منهنجي خطبي ختم ٿيڻ کان پوءِ توهان کي دعوت ٿو ڏيان ته اچو منهنجي ۽ علي جي هٿ تي بيعت ڪري ان جي امامت جو اقرار ڪيو.

    آگاهه رهو ته مون الله سان ۽ عليءَ مون سان بيعت ڪئي آهي ۽ آءُ اوهان کان الله جي طرفان علي لاءِ بيعت وٺي رهيو آهيان. ان کان پوءِ هن آيت جي تلاوت فرمايائون (إِنَّ الَّذينَ يُبايِعُونَكَ إِنَّما يُبايِعُونَ الله، يَدُالله فَوْقَ أَيْديهِمْ. فَمَنْ نَكَثَ فَإِنَّما يَنْكُثُ عَلي نَفْسِهِ، وَ مَنْ أَوْفي بِما عاهَدَ عَلَيْهُ الله فَسَيُؤْتيهِ أَجْراً عَظيماً)

    “بيشڪ جيڪي توسان بيعت ڪندا آھن سي الله ئي سان بيعت ڪندا آھن، سندن ھٿن مٿان الله جو ھٿ آھي، پوءِ جيڪو (بيعت) ڀڃندو سو رڳو پنھنجي ڇيئي لاءِ ٿو ڀڃي، ۽ جنھن (ڳالھ) تي الله سان بيعت ڪئي اٿس، تنھن کي جيڪو پورو ڪندو پوءِ سِگھو تنھن کي (الله) وڏو اجر ڏيندو. ”

    ڏهون حصو:حلال ، حرام ۽ واجبات ۽ محرمات جي باري ۾
    مَعاشِرَالنّاسِ، إِنَّ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ مِنْ شَعائرِالله، (فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِاعْتَمَرَ فَلاجُناحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِما) الآيَة.

    مَعاشِرَالنّاسِ، حُجُّواالْبَيْتَ، فَماوَرَدَهُ أَهْلُ بَيْتٍ إِلاَّ اسْتَغْنَوْا وَ أُبْشِروا، وَلاتَخَلَّفوا عَنْهُ إِلاّبَتَرُوا وَ افْتَقَرُوا

    مَعاشِرَالنّاسِ، ماوَقَفَ بِالْمَوْقِفِ مُؤْمِنٌ إِلاَّغَفَرَالله لَهُ ماسَلَفَ مِنْ ذَنْبِهِ إِلي وَقْتِهِ ذالِكَ، فَإِذا انْقَضَتْ حَجَّتُهُ اسْتَأْنَفَ عَمَلَهُ.

    مَعاشِرَالنَّاسِ، الْحُجّاجُ مُعانُونَ وَ نَفَقاتُهُمْ مُخَلَّفَةٌ عَلَيْهِمْ وَالله لايُضيعُ أَجْرَالُْمحْسِنينَ.

    مَعاشِرَالنّاسِ، حُجُّوا الْبَيْتَ بِكَمالِ الدّينِ وَالتَّفَقُّهِ، وَلاتَنْصَرِفُوا عَنِ الْمشَاهِدِإِلاّ بِتَوْبَةٍ وَ إِقْلاعٍ.

    مَعاشِرَالنّاسِ، أَقيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ كَما أَمَرَكُمُ الله عَزَّوَجَلَّ، فَإِنْ طالَ عَلَيْكُمُ الْأَمَدُ فَقَصَّرْتُمْ أَوْنَسِيتُمْ فَعَلِي وَلِيُّكُمْ وَمُبَيِّنٌ لَكُمْ، الَّذي نَصَبَهُ الله عَزَّوَجَلَّ لَكُمْ بَعْدي أَمينَ خَلْقِهِ. إِنَّهُ مِنِّي وَ أَنَا مِنْهُ، وَ هُوَ وَ مَنْ تَخْلُفُ مِنْ ذُرِّيَّتي يُخْبِرونَكُمْ بِماتَسْأَلوُنَ عَنْهُ وَيُبَيِّنُونَ لَكُمْ ما لاتَعْلَمُونَ.

    اي انسانو!حج ۽ عمرو الله جي نشانين مان آهي (فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِاعْتَمَرَ فَلاجُناحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِما) بس حج ۽ عمري ڪرڻ وارا صفا ۽ مروه جو طواف ڪن.

    اي انسانو! حج ڪندا رهو ڇو جو جنهن به خاندان وارن اهو عمل انجام ڏنو خدا انهن کي بي نياز ڪري ڇڏيو ۽ بشارت ماڻيائون ان جي ابتڙ جن به ان کان منهن موڙيو تن سڀ ڪجھ وڃايو ۽ محتاجي جي لپيٽ ۾ اچي ويا.

    اي انسانو! جيڪو به موقف (عرفات، مشعر ۽ منا) تي ترسندو ته الله تعالى ان وقت تائين جي گذريل سڀني گناهن کي معاف ڪري ڇڏيندو ۽ جڏهن سندس حج پورو ٿيندو ته ان جاعمل نئين سر لکيا ويندا.

    اي انسانو! حاجين جو الله مدد گار آهي ۽ سندس خرچ جو الله پورائو ڪرڻ وارو آهي ڇا ڪاڻ ته الله ڪنهن نيڪوڪار جي اجر کي ضايع ۽ برباد نه ڪندو آهي.

    اي انسانو! لله جي گھر جي زيارت دين جي ڪامل معرفت سان ڪيو۽ تيستائين نه موٽو جيستائين توبه وسيلي پنهنجي گناهن کي معاف نه ڪرايو ۽ گناهن کي کي ڇڏڻ جو عهد نه ڪيو..

    اي انسانو! نماز کي قائم ڪيو ۽ زڪات ڏيندا رهو جيئن الله تعالى توهان کي حڪم ڏنو آهي، جيڪڏهن زمانو توهان لاءِ ڊگھو ٿي وڃي ۽ توهان انهن حڪمن ۾ ڪوتاهي کان ڪم ورتو يا ڀلائي ڇڏيو ته پوءِ علي توهان جو سرپرست ۽ انهن حڪمن جي وضاحت ڪرڻ وارو آهي الله سائين مون کان پوءِ ان کي ئي پنهنجي مخلوق ۾ امانتدار قرار ڏنو آهي.بيشڪ هو مون منجھان آهي ۽ آءُ ان منجھان آهيان (ٻنهي جو مقصد هڪ آهي) اهو ۽ منهنجي نسل مان منهنجا خليفه ئي توهان جي سوالن جا جواب ڏيندا ۽ جيڪو ڪجھ نه ٿا ڄاڻو اهي ئي توهان کي سيکاريندا.

    أَلا إِنَّ الْحَلالَ وَالْحَرامَ أَكْثَرُمِنْ أَنْ أُحصِيَهُما وَأُعَرِّفَهُما فَآمُرَ بِالْحَلالِ وَ اَنهَي عَنِ الْحَرامِ في مَقامٍ واحِدٍ، فَأُمِرْتُ أَنْ آخُذَ الْبَيْعَةَ مِنْكُمْ وَالصَّفْقَةَ لَكُمْ بِقَبُولِ ماجِئْتُ بِهِ عَنِ الله عَزَّوَجَلَّ في عَلِي أميرِالْمُؤْمِنينَ وَالأَوْصِياءِ مِنْ بَعْدِهِ الَّذينَ هُمْ مِنِّي وَمِنْهُ إمامَةٌ فيهِمْ قائِمَةٌ، خاتِمُها الْمَهْدي إِلي يَوْمٍ يَلْقَي الله الَّذي يُقَدِّرُ وَ يَقْضي.

    مَعاشِرَالنّاسِ،وَكُلُّ حَلالٍ دَلَلْتُكُمْ عَلَيْهِ وَكُلُّ حَرامٍ نَهَيْتُكُمْ عَنْهُ فَإِنِّي لَمْ أَرْجِعْ عَنْ ذالِكَ وَ لَمْ أُبَدِّلْ.أَلا فَاذْكُرُوا ذالِكَ وَاحْفَظُوهُ وَ تَواصَوْا بِهِ،وَلا تُبَدِّلُوهُ وَلاتُغَيِّرُوهُ.الا وَ إِنِّي اُجَدِّدُالْقَوْلَ:أَلا فَأَقيمُوا الصَّلاةَ وَآتُوا الزَّكاةَ وَأْمُرُوا بِالْمَعْروفِ وَانْهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ.

    آگاهه رهو ته حلال ۽ حرام ان کان گھڻا آهن جو آئون هر هڪ ڳڻي توهان کي ٻڌايان. بس آئون هڪ ئي ڀيرو حلال جو حڪم ڏيان ٿو ۽ حرام کان منع ٿو ڪيان مون کي حڪم ڪيو ويو آهي ته ان باري ۾ توهان کان بيعت وٺان ته جيڪو ڪجھ الله سائين جي طرفان اميرالمومنين علي ع ۽ ان کان بعد ايندڙ وصين لاءِ کڻي آيو آهيان .اهي ئي مون منجھان ۽ علي منجھان آهن.امامت انهن ۾رهندي ان جي انتها امام مهدي آهي ؟اهو سلسلو قيامت جي ڏينهن تائين جاري ۽ ساري رهندو.

    اي انسانو ! مون توهان جي هر حلال ڏانهن رهنمائي ڪئي آهي ۽ هر حرام کان روڪيو اٿم ان کان ڪڏهن به نه ڦرندس ۽ان کي ڪڏهن به تبديل نه ڪندس.ان کي ياد رکو ۽ ان جي حفاظت ڪيو ۽ هڪٻئي کي انهن تي عمل ڪرڻ جي نصيحت ڪندا رهو،انهن احڪامن ۾ تبديلي نه آڻيو۽تحريف نه ڪيو. ۽آئون ورجايان ٿو ته آگاهه رهو نماز قائم ڪريو ۽ زڪات ڏيندا رهو،نيڪي جي هدايت ڪريو۽برائي کان روڪيو.

    أَلاوَإِنَّ رَأْسَ الْأَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ أَنْ تَنْتَهُوا إِلي قَوْلي وَتُبَلِّغُوهُ مَنْ لَمْ يَحْضُرْ وَ تَأْمُروُهُ بِقَبُولِهِ عَنِّي وَتَنْهَوْهُ عَنْ مُخالَفَتِهِ، فَإِنَّهُ أَمْرٌ مِنَ الله عَزَّوَجَلَّ وَمِنِّي.وَلا أَمْرَ بِمَعْروفٍ وَلا نَهْي عَنْ مُنْكَرٍ إِلاَّمَعَ إِمامٍ مَعْصومٍ.مَعاشِرَالنّاسِ،الْقُرْآنُ يُعَرِّفُكُمْ أَنَّ الْأَئِمَّةَ مِنْ بَعْدِهِ وُلْدُهُ، وَعَرَّفْتُكُمْ إِنَّهُمْ مِنِّي وَمِنْهُ،حَيْثُ يَقُولُ الله في كِتابِهِ:(وَ جَعَلَها كَلِمَةً باقِيَةً في عَقِبِهِ).وَقُلْتُ: (( لَنْ تَضِلُّوا ما إِنْ تَمَسَّكْتُمْ بِهِما.))

    مَعاشِرَالنّاسِ، التَّقْوى، التَّقْوى، وَاحْذَرُوا السّاعَةَ كَما قالَ الله عَزَّوَجَلَّ: (إِنَّ زَلْزَلَةَ السّاعَةِ شَيءٌ عَظيمٌ). اُذْكُرُوا الْمَماتَ (وَالْمَعادَ) وَالْحِسابَ وَالْمَوازينَ وَالُْمحاسَبَةَ بَيْنَ يَدَي رَبِّ الْعالَمينَ وَالثَّوابَ وَالْعِقابَ. فَمَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ أُثيبَ عَلَيْها وَ مَنْ جاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلَيْسَ لَهُ فِي الجِنانِ نَصيبٌ

    آگاهه رهو ته :امر بالمعروف جو روح اهو آهي ته (امامت لاءِ) منهنجي فرمان تي عمل ڪيو ۽ هن پيغام کي ان تائين پهچايو جيڪوموجود ناهي ،کيس منهنجي فرمان مڃڻ جو حڪم ڪيو ۽ ان جي مخالفت کان روڪيو.ڇاڪاڻ ته اهو الله جو ۽ منهنجو فرمان آهي ڪوبه امربالمعروف ۽ نهي عن المنڪر معصوم امام کان سواءِ ادا ٿي نه ٿو سگھي.

    اي انسانو! قرآن ڪريم توهان لاءِ بيان ڪيو آهي ته علي ع کان پوءِ وارا امام ان علي ع جا فرزند آهن ۽ آءُ توهان کي ٻڌائي چڪو آهيان ته اُهي معصوم مون ۽ علي منجهان آهن.

    جئين خدا پنهنجي ڪتاب ۾ فرمائي ٿو ته : (وجعلها کلمة باقية في عقبة) امامت کي ان جي نسل ۾ قرار ڏنو. ۽ مون به چيو آهي (( لَنْ تَضِلُّوا ما إِنْ تَمَسَّكْتُمْ بِهِما.))جيستائين قرآن ۽ منهنجي اهل بيت جي دامن ۾ هٿ هوندئو هر گز گمراه نه ٿيندو.

    اي انسانو! تقوى جي رعايت ڪيو قيامت کان ڊڄو. جئين خدا فرمايو آهي : (قيامت جي ڏينهن وارو زلزلو ڏاڍو خوفناڪ آهي) بس ياد رکو موت ،قيامت ۽ حساب ڪتاب،ميزان.۽ الله تعالى جي سامهون ٿيندڙ محاسبي ۽ثواب ۽عقاب کي. ته پوءِ (ان ڏينهن) جيڪو نيڪي سان ايندو ان کي ثواب ڏنو ويندو ۽ جيڪو برائين سان ايندو جنت کان محروم رکيو ويندو.

    يارهون حصو :عملي طور بيعت وٺڻ
    مَعاشِرَالنّاسِ، إِنَّكُمْ أَكْثَرُ مِنْ أَنْ تُصافِقُوني بِكَفٍّ واحِدٍ في وَقْتٍ واحِدٍ، وَقَدْ أَمَرَنِي الله عَزَّوَجَلَّ أَنْ آخُذَ مِنْ أَلْسِنَتِكُمُ الْإِقْرارَ بِما عَقَّدْتُ لِعَلِي أَميرِالْمُؤْمنينَ، وَلِمَنْ جاءَ بَعْدَهُ مِنَ الْأَئِمَّةِ مِنّي وَ مِنْهُ، عَلي ما أَعْلَمْتُكُمْ أَنَّ ذُرِّيَّتي مِنْ صُلْبِهِ.

    فَقُولُوا بِأَجْمَعِكُمْ: «إِنّا سامِعُونَ مُطيعُونَ راضُونَ مُنْقادُونَ لِما بَلَّغْتَ عَنْ رَبِّنا وَرَبِّكَ في أَمْرِ إِمامِنا عَلِي أَميرِالْمُؤْمِنينَ وَ مَنْ وُلِدَ مِنْ صُلْبِهِ مِنَ الْأَئِمَّةِ. نُبايِعُكَ عَلي ذالِكَ بِقُلوُبِنا وَأَنْفُسِنا وَأَلْسِنَتِنا وَأَيْدينا. علي ذالِكَ نَحْيي وَ عَلَيْهِ نَموتُ وَ عَلَيْهِ نُبْعَثُ. وَلانُغَيِّرُ وَلانُبَدِّلُ، وَلا نَشُكُّ (وَلانَجْحَدُ) وَلانَرْتابُ، وَلا نَرْجِعُ عَنِ الْعَهْدِ وَلا نَنْقُضُ الْميثاقَ.

    اي انسانو! توهان جي تعداد ان کان وڌيڪ آهي جواوهان هڪ ئي وقت،مون سان (بيعت لاءِ) هٿ ملايو،جڏهن ته خدا مون کي حڪم ڪيو آهي ته آءُ توهان کان اميرالمومنين علي ع ۽ ان کان بعد ۾ ايندڙ امامن جي ولايت لاءِ زباني بيعت وٺان.جيڪي منهنجي ۽ ان جي نسل منجھان آهن جئين مون اعلان ڪري ٻڌايو آهي ته اهي ان جي نسل منجهان منهنجي آل آهن.

    بس توهان سڀئي چئو: ته اسان اعلان ٻڌوسين،۽ان جي پيروي ڪندا سين. ان کان راضي آهيون ۽ پنهنجي پالڻهار جي طرفان جيڪو حڪم علي ع ۽ ٻين امامن جي امامت لاءِ آهي ان جي سامهون سر تسليم خم ڪنداسين ۽ اسان ان تي پنهنجي دل و جان سان ،زبان ۽ هٿن سان بيعت ڪيون ٿا. ان ئي عهد تي زنده آهيون ۽ ان تي ئي مرنداسين ۽ ان ئي عهد تي قيامت ڏهاڙي اٿنداسين. نه اسان ان کي ڦيرنداسين۽ نه ئي وري ان حڪم کي تبديل ڪنداسين. نه شڪ ڪنداسين ۽ نه ئي انجو انڪار ڪنداسين .ڪنهن به حال ۾ پنهنجي واعدي تان نه ڦرنداسين.

    وَعَظْتَنا بِوَعْظِ الله في عَلِي أَميرِالْمؤْمِنينَ وَالْأَئِمَّةِ الَّذينَ ذَكَرْتَ مِنْ ذُرِّيتِكَ مِنْ وُلْدِهِ بَعْدَهُ، الْحَسَنِ وَالْحُسَيْنِ وَ مَنْ نَصَبَهُ الله بَعْدَهُما. فَالْعَهْدُ وَالْميثاقُ لَهُمْ مَأْخُوذٌ مِنَّا، مِنْ قُلُوبِنا وَأَنْفُسِنا وَأَلْسِنَتِنا وَضَمائِرِنا وَأَيْدينا.مَنْ أَدْرَكَها بِيَدِهِ وَ إِلاَّ فَقَدْ أَقَرَّ بِلِسانِهِ، وَلا نَبْتَغي بِذالِكَ بَدَلاً وَلايَرَي الله مِنْ أَنْفُسِنا حِوَلاً. نَحْنُ نُؤَدّي ذالِكَ عَنْكَ الّداني والقاصي مِنْ اَوْلادِنا واَهالينا،وَ نُشْهِدُالله بِذالِكَ وَ كَفي بِالله شَهيداً وَأَنْتَ عَلَيْنا بِهِ شَهيدٌ .مَعاشِرَالنّاسِ،ماتَقُولونَ؟ فَإِنَّ الله يَعْلَمُ كُلَّ صَوْتٍ وَ خافِيَةَ كُلِّ نَفْسٍ، (فَمَنِ اهْتَدي فَلِنَفْسِهِ وَ مَنْ ضَلَّ فَإِنَّما يَضِلُّ عَلَيْها)، وَمَنْ بايَعَ فَإِنَّما يُبايِعُ الله، (يَدُالله فَوْقَ أَيْديهِمْ) مَعاشِرَالنّاسِ، فَبايِعُوا الله وَ بايِعُوني وَبايِعُوا عَلِيّاً أَميرَالْمُؤْمِنينَ وَالْحَسَنَ وَالْحُسَيْنَ وَالْأَئِمَّةَ (مِنْهُمْ فِي الدُّنْيا وَالْآخِرَةِ) كَلِمَةً باقِيَةً.

    ( چئو ته) :اي رسول الله ص توهان اسان تائين الله سائين جي طرفان علي ع ۽ ان جي ۽ منهنجي نسل مان ايندڙ امامن حسن ۽ حسين ع ۽ انهن کان پوءِ اچڻ وارن امامن جي باري ۾ وعظ ۽ نصيحت ڪئي. انهن لاءِ اسان جي دل جان زبان،روح ۽ هٿن کان عهد ورتو آهي . جنهن کان ٿي سگھي ته هٿ سان نه ته زبان سان عهد ڪري. ڪڏهن به پنهنجي عهد کي تبديل ڪرڻ جي ڪوشش نه ڪنداسين ۽ خدا اسان کان عهد شڪني نه ڏسندو، ۽ ( چئو ته 🙂 تنهنجي فرمان ۽ حڪم کي ويجھي ۽ پري واري، پنهنجي، پرائي ۽ آينده نسل تائين پهچائينداسين ۽ خدا کي ان ڳالهه تي گواهه بڻايون ٿا ۽ الله ئي شهادت لاءِ ڪافي آهي ان جي با وجود تون به اسان تي گواهه آهين .

    اي انسانو! توهان ڇا ٿا چئو؟ يقينا الله سائين هر آواز کي ٻڌڻ وارو آهي ۽ اهو ته دلين جي رازن کي ڄاڻڻ وارو آهي( جنهن هدايت قبول ڪئي اها سندس لاءِ ئي بهتر آهي ۽ جنهن گمراهي کي اپنايو ته ان پنهنجو ئي نقصان ڪيو) جنهن به بيعت ڪئي ان ته الله تعالى سان ئي عهد ڪيو ۽ (الله جو هٿ سندن هٿن مٿان آهي) .

    اي انسانو! بيعت ڪيو الله جي،منهنجي۽اميرالمومنين علي،حسن ۽ حسين ع ۽ انهن جي نسل مان اچڻ وارن دنيا ۽ آخرت ۾توهان جي امامن جي، جيڪي الله جون باقي رهڻ واريون نشانيون آهن.

    يُهْلِكُ الله مَنْ غَدَرَ وَ يَرْحَمُ مَنْ وَفي،(وَ مَنْ نَكَثَ فَإِنَّما يَنْكُثُ عَلي نَفْسِهِ وَ مَنْ أَوْفي بِما عاهَدَ عَلَيْهُ الله فَسَيُؤْتيهِ أَجْراً عَظيماً) مَعاشِرَالنّاسِ،قُولُوا الَّذي قُلْتُ لَكُمْ وَسَلِّمُوا عَلي عَلي بِإِمْرَةِ الْمُؤْمِنينَ، وَقُولُوا:(سَمِعْنا وَ أَطَعْنا غُفْرانَكَ رَبَّنا وَ إِلَيْكَ الْمَصيرُ)، وَقُولوا:(اَلْحَمْدُلِلَّهِ الَّذي هَدانا لِهذا وَ ما كُنّا لِنَهْتَدِي لَوْلا أَنْ هَدانَا الله) الآية. مَعاشِرَالنّاسِ، إِنَّ فَضائِلَ عَلي بْنِ أَبي طالِبٍ عِنْدَالله عَزَّوَجَلَّ – وَ قَدْ أَنْزَلَهافِي الْقُرْآنِ – أَكْثَرُ مِنْ أَنْ أُحْصِيَها في مَقامٍ واحِدٍ، فَمَنْ أَنْبَاَكُمْ بِها وَ عَرَفَها فَصَدِّقُوهُ.
    مَعاشِرَالنّاسِ، مَنْ يُطِعِ الله وَ رَسُولَهُ وَ عَلِيّاً وَ الْأَئِمَةَ الَّذينَ ذَكرْتُهُمْ فَقَدْ فازَفَوْزاً عَظيماً.

    الله سائين مڪاري ڪندڙ کي تباه ۽ وفادار سان مهربان رهندو.(جنهن پنهنجو عهد ٽوڙيو ان پنهنجو ئي نقصان ڪيو ۽ جنهن عهد پاڙيو سگھو ئي خدا ان کي وڏو اجر ڏيندو.)

    اي انسانو! جيڪو ڪجھ مون چيو اُهو زبان تي آڻيو ۽ علي ع کي امير المومنين چئي سلام ڪريو۽ چئو ته (ٻڌوسين ۽ اطاعت ڪئي سين .اي اسان جا پالڻهارتوکان معافي ٿا گھرون تو ڏانهن ئي موٽڻو آهي)۽ چئو ته(حمد ۽ ثناء الله تعالى لاءِ جنهن اسان کي هيءَ واٽ ڏيکاري ۽ جيڪڏهن خدا هدايت نه ڪري ها ته اسان ڪڏهن به هدايت نه پايون ها). انسانو! عليءَ ع جا فضائل الله وٽ _جيڪي قرآن ۾ آيا آهن_ ان کان گھڻا آهن جو آءُ هڪ ئي مهل انهن کي بيان ڪري سگهان.ته پوءِ جنهن به سندس مرتبي جي خبر ڏني ۽ ان کي سڃاتو ان جي تائيد ۽ تصديق ڪيو .اي انسانو! جنهن به خدا، رسول، علي ۽ انهن امامن جن پيروي ڪئي جن جو ذڪر ڪيم تنهن وڏي ڪاميابي ماڻي.

    مَعاشِرَالنَّاسِ، السّابِقُونَ إِلي مُبايَعَتِهِ وَ مُوالاتِهِ وَ التَّسْليمِ عَلَيْهِ بِإِمْرَةِ الْمُؤْمِنينَ أُولئكَ هُمُ الْفائزُونَ في جَنّاتِ النَّعيمِ.مَعاشِرَالنّاسِ، قُولُوا ما يَرْضَي الله بِهِ عَنْكُمْ مِنَ الْقَوْلِ، فَإِنْ تَكْفُرُوا أَنْتُمْ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ جَميعاً فَلَنْ يَضُرَّالله شَيْئاً.اللهمَّ اغْفِرْ لِلْمُؤْمِنينَ (بِما أَدَّيْتُ وَأَمَرْتُ) وَاغْضِبْ عَلَي (الْجاحِدينَ) الْكافِرينَ، وَالْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمينَ.

    اي انسانو! سندس بيعت۽ساڻس محبت ڪرڻ لاءِ اڳ ڪڍڻ وارا ۽ کيس اميرالمومنين چئي سلام ڪرڻ وارا ڪامياب ۽ نعمتن واري جنت جا حقدار آهن.اي انسانو! اهو ڪجهه چئوجنهن سان الله راضي ٿئي، اگر توهان ۽ زمين جي پوري مخلوق به ڪافر ٿي وڃي ته خدا کي ڪو به نقصان نه پهچندو.

    خداوندا!انهن جا گناه معاف فرماء جن منهنجي ڳالهه ٻڌي ايمان آندو ۽ منڪرن ۽ ڪافرن تي پنهنجو غضب نازل فرماء.سڀ تعريفون عالمين جي پالڻهار الله لاءِ آهن.

    منبع:http://www.shiasindh.com